Dijital Arşivler ve Görsel İşitsel Kültürel Miras: "Film Mirasım" Örneğinde Dijitalleştirme ve Erişim


Saltik Duvan R. (Yürütücü)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2027

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Kasım 2026
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2027

Proje Özeti

Sinema teknolojileri aracılığıyla üretilen görsel-işitsel materyaller, üretildikleri dönemlerin toplumsal, kültürel ve tarihsel özelliklerine ilişkin önemli izler taşıyan kültürel miras unsurlarıdır. Film, fotoğraf, haber görüntüsü ve benzeri görsel-işitsel materyallerin fiziksel taşıyıcılarının zaman içinde zarar görmesi, bozulması ve bu materyallere erişimin çeşitli nedenlerle kısıtlanabilmesi, söz konusu mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasında dijitalleştirme uygulamalarını önemli bir araştırma alanı haline getirmektedir. Bu çalışma, görsel işitsel kültürel mirasın dijitalleştirilmesi, arşivlenmesi ve yeniden erişime açılması süreçlerini Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü tarafından oluşturulan “Film Mirasım” dijital arşivi üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Film Mirasım’ın görsel-işitsel kültürel mirasın dijital ortamda korunması ve erişime sunulması sürecindeki yapısal özelliklerinin incelenmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda arşivin içerik ve sınıflandırma yapısı, tarihsel dönemlendirme yaklaşımı, materyallerin tanımlanma biçimleri, metadata kullanımı, arama ve filtreleme seçenekleri, çevrimiçi erişim olanakları ve kullanıcıların içerikle etkileşimini destekleyen işlevleri ele alınacaktır. Böylece fiziksel taşıyıcılarda bulunan görsel-işitsel materyallerin dijital ortama aktarılmasıyla birlikte ortaya çıkan arşivleme ve erişim pratiklerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada dijital arşiv incelemesi ve doküman incelemesi yöntemlerinden yararlanılacaktır. Araştırma kapsamında Film Mirasım platformunda yer alan içerikler, arşivin kategori ve sınıflandırma sistemi, tarihsel dönemlendirme yapısı, metadata alanları ve kullanıcı erişim araçları sistematik biçimde incelenecektir. İnceleme sürecinde dijital arşivin yalnızca materyallerin çevrimiçi sunumuna değil, aynı zamanda bu materyallerin tanımlanması, sınıflandırılması, ilişkilendirilmesi ve kullanıcıların erişimine açılması süreçlerine nasıl aracılık ettiği üzerinde durulacaktır. Çalışmanın, Türkiye’de görsel-işitsel kültürel mirasın dijital ortamda korunması ve erişilebilir hale getirilmesine yönelik uygulamaların anlaşılmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Ayrıca “Film Mirasım” örneği üzerinden dijital arşivlerin kültürel mirasın korunması, erişilebilirliği, görünürlüğü ve yeniden kullanımı açısından taşıdığı potansiyelin tartışılması hedeflenmektedir.