Akademik Veri Yönetim Sistemi
Mersin K., Savun B., Bayırhan I., Aksu A., Gazioğlu C.(Yürütücü)
TÜBİTAK Uluslararası İkili İşbirliği Projesi, 2523 - Kore Ulusal Araştırma Vakfı (NRF) İkili İşbirliği Programı, 2023 - 2025
Küresel dünyanın enerji ve hammadde ihtiyacı artarak devam ederken, bunun ana platformu olan deniz ticareti de daimî önemini korumaktadır. Deniz ticareti, malların taşınması için nispeten düşük sera gazı ortaya çıkarsa da büyük ölçekli ve istikrarlı denizyollarında bu durumun insan sağlığı üzerindeki ciddi etkileri olabilmektedir. Yakıt tüketimine bağlı olarak gemilerin egzoz gazı emisyonlarından kaynaklanan CO2, NOX ve SOX emisyonları, uluslararası antropojenik emisyonların yaklaşık %3,3'ünü olusturmaktadır. İstanbul Boğazı, uluslararası deniz ticaretinin en önemli noktalarından biridir ve buradan geçen ticaret gemileri yoğun olarak egzoz gazı emisyonları yaymaktadır. İstanbul şehrinin nüfusunun yaklaşık %30'u (yaklaşık 4/5 milyon) İstanbul Boğazı yakınında yaşamakta ve insanlar sürekli olarak insan ve çevre sağlığına doğrudan zararlı etkisi olan hava kirliliğine maruz kalmaktadır. Bu projede, İstanbul Boğazı'ndaki gemi trafiğinin neden olduğu hava kirliliği analiz edilmiş ve gemi emisyon envanteri oluşturularak bu emisyonlarının etkisi ortaya konmuştur. Projede, Türkiye'den İstanbul Üniversitesi (IU) ve Güney Kore Cumhuriyeti'nden Incheon National Üniversitesi (INU) olmak üzere iki ortak ekip işbirliği yapmaktadır. İstanbul Boğazı'ndaki gemi hava emisyonunu hesaplamak için ilk olarak İstanbul'a Liman-Şehir Hava Kalitesi yönetimi (PAQman) sistemi kurulmuş, sisteme Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) iletişimi kullanılarak gemi faaliyet verileri girdi oluşturmuştur. Belirlenen iş paketlerine göre planlanan görevlerin yürütülmesinde birbirini tamamlayan iki ülke ekipleri, üç ana iş planı içerisinde birbirleriyle girintili olarak veri ve literatür, gemi emisyonlarını izleme, envanter ve dağılım modellemesi son olarak da İstanbul Boğazı'ndaki gemi emisyonlarının yönetimi için stratejiler geliştirmiştir. Oluşturulan bu envantere ait aylık ortalama SO2, CO2 ve NOX değerleri ile diğer meteorolojik veriler değerlendirilmiş ve istatiksel analiz verilerinin sağladığı varsayımlar doğrultusunda bu emisyon değerleri ile bir dağılım modeli tasarlanmış ve grid harita üzerinde gösterilmiştir. İklim değişikliğin artmasında da ana sorumlulardan olan bu emisyonlar, aynı zamanda bu yoğun nüfusa sahip kent insanları üzerinde sağlık açısından da ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Kirleticilerin dağılımlarında genellikle liman ve kıyı bölgelerinde yoğunluklar varken İstanbul Boğazı'nın dar kanal yapısı ve atmosferik koşullar maruziyetin daha geniş bir alana yayılmasını ve pek çok ilçeyi etkilemesini kolaylaştırmaktadır. Dolayısıyla gemi emisyonlarının izlenmesi yönelik bu gibi çalışmalar arttırılmalı, yeni gemi teknolojileri ile operasyonel önlemler benimsenmeli ve daha sert sınırlandırılma regülasyonları geliştirilmelidir.