Kırsalda Sürdürülebilir Tek Sağlık Yaklaşımıyla Bütüncül Güçlenme


Yücel Atalay Y. G.

TÜBİTAK Projesi, 4009 Köy Okullarına Yönelik Destek Programı, 2026 - 2026

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 4009 Köy Okullarına Yönelik Destek Programı
  • Başlama Tarihi: Nisan 2026
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2026

Proje Özeti

Proje Başlığı: KIRSALDA BÜTÜNCÜL MÜDAHALE: ERZURUM TEKMAN İLÇESİ DALSÖĞÜT MAHALLESİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR “TEK SAĞLIK” MODELİ  

a) Amacı: Bu proje, Erzurum ili Tekman ilçesi Dalsöğüt Mahallesi’nde Tek Sağlık (insan-hayvan-çevre) yaklaşımını kırsal yaşamın sosyo-mekânsal gerçekliğiyle bütünleştirerek sağlık okuryazarlığını, ekolojik duyarlılığı ve psikososyal iyi oluşu güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Proje ayrıca bilimsel bilgiyi yerel ve geleneksel ekolojik bilgiyle ilişkilendirerek zoonotik hastalıklara yönelik farkındalığı artırmayı ve sürdürülebilir hane içi sağlık pratiklerini desteklemeyi hedeflemektedir.

b) Kapsamı ve hedef kitlesi: Projenin hedef kitlesini ortaokul öğrencileri, kırsalda yaşayan kadınlar ve köy ekosistemindeki diğer aktörler oluşturmaktadır. Öğrencilere yönelik içerikler mikrobiyoloji, STEM ve psikososyal dayanıklılık ekseninde uygulamalı olarak tasarlanmıştır. Kadınlara yönelik çalışmalar ise yerel kültürel dinamiklerle uyumlu biçimde, resmi eğitim ortamları yerine köyün doğal dayanışma alanlarında yürütülecek etkileşimli sağlık sohbetleri şeklinde planlanmıştır. Proje, bilimsel bilgi ile yerel yaşam bilgisini buluşturan toplum temelli özgün bir model önermektedir.

c) Yöntemi ve beklenen sonucu: Proje, tüm köy halkına açık bir Tek Sağlık söyleşisiyle başlayacaktır. Ardından öğrenciler için çiğ sütün mikroskobik incelemesi, floresan tozla bulaş simülasyonu, su filtresi ve sabun tasarımı gibi deneyimsel öğrenme etkinlikleri gerçekleştirilecektir. Kadınlara yönelik etkinlikler tandır başlarında yürütülecek sağlık sohbetleri olarak uygulanacaktır. Proje sonunda çocukların hane içi sağlık pratiklerini destekleyen gönüllü bilim elçilerine dönüşmesi, kırsal alandaki kadın emeğinin daha görünür hale gelmesi ve okul bünyesinde kurulacak “Tek Sağlık Çocuk Merak ve Öğrenme Alanı” ile proje çıktılarının kalıcılaştırılması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tek Sağlık, Kırsal Dönüşüm, Zoonoz, Kırsal Sosyoloji, Sosyal Hizmet, Kırsal Kadın