Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinde Postüral Farkındalığın Yaşam Kalitesi ve Stres Üzerine Etkilerinin İncelenmesi


Karaağaç A., Eke İ.(Yürütücü)

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2026

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
  • Başlama Tarihi: Ocak 2026
  • Bitiş Tarihi: Ekim 2026

Proje Özeti

Postür vücut parçalarının birbiri ile ilişkili olarak dizilimi veya oryantasyonu olarak tanımlanmaktadır. Bu dizilim, yer çekimi etkisine, kas gerilimine ve kemik yapıların bütünlüğüne bağlıdır (1). İyi postür, pozisyona (dik duruş, yatış, oturma, öne eğilme vb.) bağlı olmaksızın, yaralanmaya veya progresif deformitelere karşı vücut yapılarını koruyan kas ve iskelet yapılarının dengeli olma durumudur. Böyle bir postürde, kaslar etkin bir şekilde çalışmakta ve torakal ve abdominal organlar için ideal pozisyonlar oluşmaktadır (2). Doğru postür, kasların etkin çalışmasını destekleyerek organların ideal pozisyonda fonksiyon görmesini sağlar. Kötü postürde vücut bütünlüğü arasındaki denge bozulur durumda vücut parçalarının aralarında olumsuz bir ilişki oluşmasına neden olur. Daha az etkin bir vücut dengesi oluşur. Literatürde bireylerin postürünü etkileyen intrinsik ve ekstrinsik faktörler tanımlanmaktadır. Bu faktörler arasında kalıtım, bireyin yaşamındaki çevresel veya fiziksel durumlar, sosyo-ekonomik seviye, emosyonel faktörler ve büyüme ve gelişim sırasında oluşan fizyolojik değişikliklerden söz edilmektedir (2,3). Postür, fiziksel ve psikososyal iyilik hali ile ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle postürü ve postüral dizilimi geliştirmek, rehabilitasyon programlarının önemli amaçlarındandır; bu ilişki ve programlar incelendiğinde yaşam kalitesinin temelini oluşturan faktörler arasında yer almaktadır. Czakwari ve ark., postüral hataların genç yetişkinlerde yaygın olduğunu ve sedanter bireylerde olduğu kadar fiziksel olarak aktif kişilerde de görülebileceğini belirtmişlerdir (4). Belirtilen bu görüşe göre Özellikle kötü postür, performans ile ilişkili bozukluk riskini artırmaktadır. Birçok araştırmacı; sağlık profesyonelleri tarafından geliştirilen postüral eğitim programlarının gerekli olduğu görüşünün altını çizmektedirler (5) Literatürde gerekli olduğu düşünülen postür ve performans ilişkisi çalışmalarının, yaşam kalitesi üzerine etkisi çalışmalarının az olduğu çalışmalarda daha çok postür ve performans ile ilgili olduğu gözlemlenmiştir. Fiziksel, bireysel, örgütsel, sosyoekonomik ve çevresel olmak üzere birçok farklı stres faktörü bulunmaktadır. Örneğin, fiziksel stres faktörleri arasında hava kirliliği, gürültü ve kalabalık gibi çevresel özellikler yer alırken, bireysel stres faktörleri arasında kişilik, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ve aile gibi unsurlar bulunmaktadır Stres, bireylerin yaşam kalitesini etkileyen önemli bir faktördür ve çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. (6) İlgili literatür incelendiğinde ve mantıksal olarak düşünüldüğünde de algılanan stres ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi şu veya bu şekilde etkilemesi mümkün gibi görünen değişkenlerden postür olabilir. Yaşam kalitesi kavramının üzerinde anlaşmaya varılmış bir tanımı bulunmamaktadır. Yaşam kalitesinin nesnel çerçevede ele alınması gerektiğini savunan araştırmacılar kavramı sağlıkla ilişkilendirmekte ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını bireylerin kendi iyilik düzeylerini korumaları ve geliştirmelerine hizmet eden davranışlar olarak tanımlamaktadır. (7) Literatürde Yaşam kalitesi ile iyi olma kavramları arasındaki benzerliğin temel sebebi iyi olma hali kavramın felsefi olarak hedonik yaklaşım ile mi yoksa daha az bilinen eudaimonik yaklaşım ile mi ele alınması gerektiği hususunda tartışmalar bulunmasıdır. Yaşam kalitesini bu bağlamda doğru postür , duruş ile ilişkilendirilebilir olmasına bağlı araştırma çalışmaları geliştirilebilir. Postür, her bir vücut ögesinin, en uygun pozisyon ile vücuda yerleşmesidir. Bir başka tanım ile, postür vücut ögelerinin her harekette girdiği şekillerin tamamı olarak ifade edilebilir. Vücut, kassal aktivite yaptığı sırada bağ dokuların desteği ile stabil birduruş oluşturmak veya bir kassal aktivitenin hazırlığını yapmak için birçok kasın beraberbir uyum içerisinde çalışması ile doğru bir postürel duruşa sahip olur.(8) İnsanların fiziki yapısını belirleyen dizilim Postür olarak tanımlanır. Motorik ve fiziki gelişim İnsanın doğumundan itibaren değerlendirildiğinde hayatını etkileyen postür, vücut stabilitesi ve hareket koordinasyonu bakımından oldukça önemlidir.(9)