Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Erdal Aksoy
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada, Türkiye’de üniversite öğrenimine devam eden Azerbaycan Cumhuriyeti
yurttaşı öğrencilerin; kimlik algısı ve milli kimlik tanımlamaları ve temel özelliklerini konu
alarak, milli, dini, sosyal, kolektif, siyasi, kültürel ve etnik kimlik kavramlarını ve simgesel
etkileşim kuramına göre, kimlik sorunsalı incelenmektedir. Azerbaycan’da milli kimliğin
inşasına etki eden faktörler içinde geçen yüzyıldan günümüze tarihsel olaylar araştırıldı.
Azerbaycan’da milli kimlik inşa sürecinin, tarihsel geçmişi de, göz önünde
bulundurularak 20. yüzyılın başından günümüze kadar cereyan eden akışın değişik
boyut ve aşamaları çalışmanın konusu kapsamında incelenmektedir.
Bu çalışmanın amacını, Ankara’da öğrenci statüsünde öğreniminlerine devam
eden Azerbaycan Cumhuriyeti yurttaşı öğrencilerin; Sovyetler Birliği’nin asimilasyon
politikalarından ve milli bilinci dışlayan siyasetinden ne derece de etkilenmiş olduklarını,
bugün kendilerini hangi milli kimlik biçimleriyle, örneğin: “Türk” “Azeri” “Azerbaycan
Türkü” veya “Azerbaycanlı” tanımladıkları oluşturmaktadır.
Araştırma Ankara’da Gazi ve Hacettepe üniversitelerinde yüksek lisans ve
Doktora programlarında eğitimini sürdüren 23-27 yaş aralığında, 4 kadın, 18 erkek
toplam 22 kişiden oluşan örneklem, 2007-2011 yılları arasında kayıtlı olan öğrencilere,
nitel araştırma yönteminin görüşme tekniği temelinde önceden hazırlanmış 20 soru
biçiminde iletilmiştir.
Sovyet dönemi komünist rejiminde baskı altında olan halk milli değerlere sahip
çıkma potansiyelini kültürel boyutta devam ettirmiştir. 70 yıllık bir dönemde “Sovyet
kimliği”nin dayatılmasına rağmen, toplumsal tepki olarak, milli kimliklerini farklı
boyutlarda yaşatmış olmaları, “Türklük” öğelerini toplumsal ölçekte yaşatmanın bir
gerçeğidir.
III
Elde edilen verilerin sonucu itibarıyla görüşülen kişilerin büyük çoğunluğu milli
kimliğini ‘’Azerbaycan Türkü’’ olarak tanımlamaktadırlar. Bugün ve geçmişte
Azerbaycan’da yaşanılan sosyo-kültürel sorunlar ve milli kimliği tanımlamada etnik
azınlıklar tarafından ortaya çıkan sorunları esas alarak hem coğrafya hem de etnik
kökeni temel alarak “Azerbaycan Türkü” tanımını daha uygun ve daha kapsayıcı
görmektedirler.
Bugün Azerbaycan’da milli kimlik probleminin güncelliğini korumasının asıl
nedeni, ülkede Aydınlar ve farklı ideolojileri savunan topluluğun büyük oybirliği ile açık
ve seçik bir milli kimlik tanımında birleşmemeleri ve Türk kavramının resmi olarak devlet
tarafından kullanılmaması ve eğitimde yeni kuşağa Türk kökenli olmalarının bilincinde
olmalarına ilişkin eğitim verilmemesidir.
Anahtar Sözcükler:
1. Azerbaycan Cumhuriyeti
2. Kimlik
3. Milli Kimlik