Enerji İthalatına Bağımlılığın Kişi Başına Düşen Milli Gelir ve Enflasyon Üzerine Etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Ticaret Üniversitesi, Dış Ticaret Enstitüsü, Uluslararası Ticaret, Türkiye
Tez Danışmanı: Figen Yıldırım
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada, dünya genelinde enerji ihracatı ve
enerji ithalatı değerleri incelenmiştir. Ülkelerin ürettiği, tükettiği, ihraç
ettiği ve ithal ettiği enerji miktarlarına bağlı olarak enerji ithalatına olan
bağımlılık seviyeleri üzerinde çalışılmıştır. Yine ülkelerin rekabet
edebilirlik seviyeleri, ihracatın ithalatı karşılama oranı, kişi başına düşen
milli gelir ve enflasyon verileri araştırmada kullanılmıştır. Enerji açığı daha
fazla olan ülkelerin rekabet edebilirlik düzeylerinin de daha düşük olduğu ve
dış ticaret performansının kötüleştiği görülmüştür. Bu kötüleşmelere bağlı
olarak kişi başına düşen milli gelir seviyesinin daha az olduğu ve enflasyon
seviyesinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma yapılırken literatürde
kabul edilen ve önde gelen kuruluşların araştırma verileri kullanılmıştır. Ayrıca
çalışmada enerji üretiminde kullanılan kaynaklardan bahsedilmiş, yenilenebilen
ve yenilenemeyen enerji kaynakları olmak üzere iki kategoride incelemeler
gerçekleştirilmiştir. Rekabet edebilirlik seviyeleri “Küresel Rekabet
Edebilirlik Endeksi” seviyeleriyle birlikte incelenmiş ve analizlerde bu data
setleriyle birlikte yer almıştır. Dış ticaret performansı incelenirken ise
ülkelerin, ihracatın ithalatı karşılama oranı verileri kullanılmıştır. İleri
boyutta, araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturan; enerji ithalatına
bağımlılık, rekabet edebilirlik, ihracatın ithalatı karşılama oranı, kişi
başına düşen milli gelir ve enflasyon kavramları incelenmiş, aralarındaki doğrudan
veya dolaylı olarak gerçekleşen ilişkiler test edilmiştir. Çalışmada kullanılan
verilen SPSS paket programı ve AMOS eklentisi yardımıyla test edilmiş ve Yapısal
Eşitlik Modeli oluşturulmuştur.