Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstinye Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Dil ve Konuşma Terapisi , Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Nurcan Alpüran Kocabıyık
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, kekemeliği olan yetişkin bireylerin mizaç özellikleri ile kendini damgalama düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmaya 18-60 yaş aralığında, 87'si erkek ve 19'u kadın olmak üzere toplam 106 kekemeliği olan birey katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Yetişkin Mizaç Ölçeği ve 4S-TR kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, dürtüsel negatif duygulanım/tepkisellik, duyusal duyarlı negatif duygulanım/rahatsız olma, duyarlılık/duygusal algısal duyarlılık ve duyarlılık/üzüntüye duyarlılık gibi mizaç özelliklerinin, damgalama farkındalığı, kalıp yargıları onaylama, kendine uygulama ve damgalama toplam puanları ile pozitif yönde anlamlı ilişki olduğunu göstermiştir. Diğer bir ifadeyle, bu mizaç özelliklerine sahip bireylerin içselleştirilmiş damgalama yaşama olasılığı daha yüksektir. Bununla birlikte, çaba gerektiren kontrol/aktivasyon kontrolü, çaba gerektiren kontrol/dikkat kontrolü, dışa dönüklük/sosyallik, dışa dönüklük/pozitif duygulanım, dışa dönüklük ve çaba gerektiren kontrol gibi mizaç özelliklerinin ise kendini damgalama ile negatif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu durum, söz konusu mizaç özelliklerine sahip bireylerin içselleştirilmiş damgalama konusunda daha düşük risk altında olabileceğini göstermektedir. Ayrıca, kadınların erkeklere göre daha yüksek damgalama farkındalığına ve genel damgalama puanlarına sahip olduğu, yüksek lisans veya doktora derecesine sahip bireylerin ise lise mezunlarına göre kendini damgalama düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, daha önce bir dil ve konuşma terapistinden terapi alma veya öz yardım grubuna katılma durumunun kendini damgalama üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Bu çalışma, kekemelik ve mizaç arasındaki ilişkiyi inceleyerek, kekemeliği olan bireylerin yaşadığı içselleştirilmiş damgalama sürecini daha iyi anlamamıza katkı sağlamaktadır. Ayrıca, bu çalışma, kekemelik terapilerinde mizaç özelliklerinin dikkate alınmasının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Kekemelik, Kendini Damgalama, Mizaç Özellikleri, Yetişkinler