Hemodiyaliz hastalarında hastalık ve tedaviye ilişkin belirsizlik ölçeğini Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK , Türkiye

Tez Danışmanı: Doç. Dr. Ayşe Kacaroğlu Vicdan

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu çalışma, Hemodiyaliz Hastalarında Hastalık ve Tedaviye İlişkin Belirsizlik Ölçeğini Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirliğinin sağlanması amacıyla metodolojik tipte yapıldı. Araştırmanın örneklemini, 06.01.2025-11.02.2025 tarihleri arasında, Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesinin hemodiyaliz ünitesinde tedavi gören 48 hasta ve Özel Fethiye Can Diyaliz Merkezinde tedavi gören 169 hasta oluşturdu. Araştırma verileri, hastaların uygun olduğu saatlerde Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, Hemodiyaliz Hastalarında Hastalık ve Tedaviye İlişkin Belirsizlik Ölçeği ve Mishel Hastalıkta Belirsizlik Ölçeği-Toplum Formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Ölçek geçerlik çalışması için dil geçerliği, kapsam geçerliği ve yapı geçerliği incelendi. İç geçerliği değerlendirmek için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı, madde toplam korelasyonu, paralel form eşdeğerliği, iki yarı test tutarlılığı ve zamana göre değişmezlik testleri uygulandı. Ölçek kapsam geçerlik indeksi 0.99 bulundu. Ölçek faktör analizinde Kaiser-Meyer-Olkin= 0.802, x2= 1493.961, p= 0.000 olduğu ve Doğrulayıcı Faktör Analizinde x2/SD değeri 1.78, RMSEA= 0.060, SRMR= 0.051, CFI= 1.00 ve GFI= 0.99 hesaplandı ve ölçeğin yapı geçerliği açısından uygun olduğu belirlendi. Açıklayıcı Faktör Analizi sonucunda toplam varyans 67.322 bulundu. Doğrulayıcı Faktör Analizine ilişkin değerler ölçeğin kabul edilebilir olduğunu gösterdi. Ölçeğin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.851, alt boyutlarının Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı ise 0.708-0.819 arasında olduğu bulundu. Ölçeğin genel puan ortalaması toplamı 48.79±15.82 puan olarak bulundu. Ölçeğin zamana göre değişmezliğini değerlendirmek için 183 hastaya Test re-test yöntemi uygulandı ve r= 0.951 düzeyinde pozitif ve anlamlı olduğu görüldü. Yapılan çalışma sonucunda Hemodiyaliz Hastalarında Hastalık ve Tedaviye İlişkin Belirsizlik Ölçeğinin Türk kültüründe, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda hastalık ve tedaviye ilişkin belirsizliklerini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlendi.