Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, İSTANBUL GELİŞİM MESLEK YÜKSEKOKULU, SİVİL HAVACILIK KABİN HİZMETLERİ (İNGİLİZCE) , Türkiye
Tez Danışmanı: Canan Tiftik
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Sivil havacılığın 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gelişmeye başladığı
bilinmektedir. Bu gelişmenin en önemli sebebi ise II. Dünya Savaşı sonunda boşa
çıkan savaş uçaklarının sivil havacılıkta kullanılmaya başlanmasıdır. Sivil havacılığın
gelişme seyri yıllar içerisinde sürmüş ve 21. yüzyılla birlikte havayolu ulaşımı çok
önemli bir pazar haline gelmiştir. Meydana gelen gelişmelerle paralel olarak özel veya
kamu niteliği olan çok sayıda büyük organizasyon/işletme ortaya çıkmıştır. Bu
işletmeler direkt veya dolaylı olarak sivil havacılık sektöründe hizmet vermektedir.
Dinamik bir yapıya sahip olan sivil havacılık sektörü işletmeleri pazardan pay almak
için başarılı bir organizasyon geliştirmek durumundadır. Çünkü sektördeki dinamik
yapı hem arz-talep hem iç-dış müşterinin etkileşimi bakımından gelişmektedir. Bu
bağlamda; çalışmanın amacı, sivil havacılık sektörü çalışanlarının çalışan
motivasyonu ve iş tatmininin örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerindeki
etkisinin tespit edilmesidir.
Havayollarında örgütsel başarının sağlanması için organizasyon yapısının
temelini oluşturan çalışanların iş tatmini ve motivasyonlarının oldukça önemli bir yeri
vardır. Bu iki unsurun çıktıları örgütsel bağlılık veya işten ayrılma niyeti gibi zıt iki
sonuçtan birinin gelişmesine kaynaklık edebilmektedir. Bu çalışmanın havayolu
işletmelerinin organizasyon başarısını etkileyen temel unsurlarından olabilecek
faktörler arasındaki etkileşimi ortaya koyması ve literatürdeki boşluğu doldurması
bakımından önem taşıdığı düşünülmektedir.
Çalışmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmış olup, veri toplama aracı olarak
anketten yararlanılmıştır. Hazırlanan ankette iş tatmini, örgütsel bağlılık, çalışan
motivasyonu ve işten ayrılma niyeti değişkenlerini ölçen ölçekler kullanılmıştır.
Çalışmanın araştırma evrenini Türkiye’deki sivil havacılık sektörünün çalışanları
oluşturmaktadır. Örneklem seçiminde olasılığa dayalı olmayan örnekleme türlerinden
kolayda örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Bu yöntem sonucu toplam 422
havayolu çalışanından veriler elde edilmiştir. Veriler online olarak toplanmış ve elde
edilmelerinde çevrimiçi platformlardan yararlanılmıştır. Katılımcıların tümünün sivil
havacılık sektör çalışanları olması, homojen bir dağılım göstermesi, ekonomik, sosyal,
kültürel ve mesleki tecrübe bakımından farklı sosyo-kültürel çevreye ait bireylerden
ii
oluşması gibi nedenler sonuçların sivil havacılık sektörünün tümüne
genellenebilmesini mümkün kılmaktadır.
Çalışmanın sonuçları, havayolu işletmelerinde organizasyon başarısını etkileyen
bazı değişkenler arasındaki etkileşimi ortaya koyarken, bazı değişkenler arasında ilişki
tespit edilmemiştir. Çalışan motivasyonu, havayolu çalışanlarının örgütsel başarıdaki
davranışlarını etkilemezken, iş tatmini havayolu çalışanlarının örgütsel başarıdaki
davranışlarını etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Havayolu İşletmeleri, İş Tatmini, Çalışan Motivasyonu, Örgütsel
Bağlılık, İşten Ayrılma Niyeti