Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Medeniyet Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih, Türkiye
Tez Danışmanı: İsmail Hakkı Kadı
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osmanlı Hariciye Nezareti’nin on dokuzuncu yüzyıl boyunca yaşadığı kurumsal dönüşüm sürecinde Hariciye bünyesinde görev yapan diplomatların eğitim ve mesleki kariyerlerinde önemli değişimler yaşanmıştır. Bu dönemde, diplomatlık mesleğinde yetki-sorumluluk dengesi gözetilerek hiyerarşik bir yönetim sistemi kurulmuş ve profesyonelleşmeye dayalı bir istihdam süreci oluşturma suretiyle kurumsal bir yapı geliştirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Hariciyesinin yaşadığı bu kurumsallaşma sürecinde kurumun temel aktörleri olan diplomatların nasıl etkilendiğinin incelenmesi bu tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda, bu tezde Osmanlı diplomasisinde görev alan hariciye diplomatlarının değişen mesleki rolleri ele alınarak toplumsal tarihleri incelenmektedir.
Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi’nde bulunan diplomatların Sicill-i Ahval dosyalarında sunulan bilgiler kullanılarak, on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı İmparatorluğu’nun yurt dışı temsilciliklerinde büyükelçi, elçi, maslahatgüzar, başkonsolos, konsolos, ataşe, müsteşar ve müfettiş görevlerinde bulunan diplomatların toplumsal kökenleri, eğitim ve mesleki kariyerleri prosopografik bir yaklaşımla incelenmektedir. Bu çerçevede Osmanlı diplomasisinin temel aktörleri olan diplomatlar hakkında geniş bir portre sunulmaya ve diplomatların eğitim ve mesleki kimliklerine dair ayrıntılı sorular cevaplanmaya çalışılmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Hariciye Nezareti, diplomasi, diplomat, sefir, şehbender, prosopografi.