Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Gazetecilik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Suat Gezgin
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Basın özgürlüğü, gazetecilik mesleğinin en olmaz ihtiyaçlarından biridir. Medyanın sahiplik yapısından ülkelerin yönetim şekline kadar hemen her ayrıntıdan etkilenen basın özgürlüğü, Türk medyasında da oldukça tartışmalı bir noktada konumlanmaktadır. Gerek Osmanlı basınında gerekse Cumhuriyet dönemi Türk basınında, basının tam anlamıyla özgür olduğunu söylemek çok mümkün değildir. Türk basınında basın özgürlüğüne getirilen yasak ve kısıtlamalar farklı dönemlerde farklı biçimlerde kendini göstermiştir. Gazeteciler yayın durdurma, yayın toplatma ve para cezaları gibi yaptırımların dışında kimi zaman hapse girerek kimi zamansa öldürülerek bedel ödemek durumunda kalmışlardır. Bu bağlamda Türk medyasının yakın tarihine bakıldığında, basına uygulanan baskının, gazetecilerin tutuklanıp hapse atılarak mesleki faaliyetlerinden uzak kalmalarını sağlama yöntemiyle yapıldığı görülmektedir. Bu yöntem doğal olarak ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü ve sansür gibi kavramları tartışmaya açmaktadır. Bu çalışmada, Türk medyasında çalışan gazetecilerin tutuklanarak hapse atılması durumunun, hem hapse atılan gazeteciler üzerinde hemde dışarıda kalan gazeteciler üzerinde nasıl bir baskı yarattığı araştırılmıştır. Gazetecilerin kendilerini özgür hissetmemelerine neden olduğu düşünülen tutuklamaların, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, sansür ve oto-sansür kavramlarına olan etkisi üç bölümde inceleme altına alınarak bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma boyunca kullanılan temel yöntem, ilgili kitap, rapor, gazete haberi ve basın çalışanlarının konuyla ilgili söylemlerinin taranması olmuştur. Birinci bölümde ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, sansür ve oto-sansür kavramlarının kuramsal ve tarihsel çerçevesi oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise 2004 - 2014 yılları arasında tutuklanan gazeteciler ve tutuklanma gerekçelerine ilişkin veriler sıralanmıştır. Üçüncü bölümde ise ilgili meslek örgütleri ve basın çalışanlarının konuyla ilgili görüşlerine başvurularak genel bir sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.