Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, İSTANBUL GELİŞİM MESLEK YÜKSEKOKULU, UYGULAMALI RUSÇA VE ÇEVİRMENLİK , Türkiye
Tez Danışmanı: Prof.Dr. Bahar Güneş
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Dil bilgisini oluşturan dallardan biri olan biçim bilgisi, yani diğer bir adıyla morfoloji konuşmanın önemli parçaları olan kelimelerin yapılarını ve değişim kurallarını inceler. Konuşmanın önemli parçalarından biri olan fiil, Rusça dil bilgisi konuları arasında en önemli yere sahiptir. Fiilin en önemli ve kapsamlı kategorilerinden biri ise Görünüştür. Bu çalışmanın amacı, Rusça dil bilgisinde yer alan görünüş kategorisi içerisindeki iki görünüşlü fiilleri tüm teorik yapısıyla inceleyerek ve açıklayıcı örnekler vererek Türkçeye aktarımını göstermektir. Bu amaç doğrultusunda kapsam olarak öncelikle tezin teorik temelini teşkil eden aynı zamanda Rusçada dil bilgisi kategorilerinden olan görünüş, zaman ve kip; işlevsel-anlamsal alanın kategorilerinden olan görünüşsellik, zamansallık ve kiplik üzerinde durulmuş daha sonra bu kategorilerin özelliklerinden bahsedilmiştir. Hemen ardından çağdaş Rus dilindeki en önemli biçim bilimsel kategori olan görünüşü, kılınıştan ayıran özelliklerinden bahsedilerek bu iki kavram arasındaki farklılığa açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Rusçada, görünüş çifti oluşturmayan tek görünüşlü fiillerin temel anlamları üzerinde durulduktan sonra bir sonraki aşamada iki görünüşlü fiiller anlatılmıştır. İki görünüşlü fiil sisteminin Rus dili gramerindeki yeri, dil bilgisi özellikleri tanımlanarak kökene göre sınıflandırılması, kullanım alanına göre gruplandırılması gösterilmiştir ve iki görünüşlü fiillerin yer aldığı cümlelerin Türkçeye çevirisi zamanı hangi unsurlara ve dil bilgisi kurallarına dikkat edilmesi gerektiğine dair açıklamalara yer verilmiştir. Tez çalışmamızla ilgili gerek Rusça gerekse yabancı kaynaklar ve sözlükler tarandıktan sonra Rusça-Türkçe İki Görünüşlü Fiiller Sözlüğü hazırlanmıştır. Çalışmanın sonuçları, filologların Rusça fiillerin teori temellerini araştırmak için önemli bir materyal olarak kullanılabilmeleriyle birlikte öğrencilerin de dilsel yeteneklerini geliştirmelerine olanak tanır.
Anahtar Kelimeler: Fiil, Rusça, Türkçe, Görünüş Kategorisi, Bitmiş Görünüş,
Bitmemiş Görünüş, Tek Görünüşlü Fiil, İki Görünüşlü Fiil.