Emniyet teşkilatında kritik görev yapan personelin psikolojik sağlığını korumaya yönelik stres boşalım programını içeren model önerisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, Türkiye

Tez Danışmanı: Ahmet Zafer Gökçakan

Tezin Onay Tarihi: 2010

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırmada, Emniyet Teşkilatında kritik görev yapan personelin psikolojik sağlığını korumaya yönelik stres boşalım programını içeren bir model önerisi oluşturmak amaçlanmıştır. Araştırma evrenini, Emniyet Teşkilatı bünyesinde İstanbul, Ankara, İzmir, Mersin, Trabzon, Diyarbakır ve Van illerinde görev yapan Çevik Kuvvet personeli, örneklemini ise, bu illerde görev yapan toplam 872 Çevik Kuvvet personeli oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak da Derogatis (1992) ve Derogatis ve Lazarus (1994) tarafından geliştirilen ve Şahin ve Durak (1994) tarafından Türkçe’ye uyarlanan Kısa Semptom Envanteri (KSE) ile Lazarus ve Folkman (1984) tarafından geliştirilen, Vitaliano ve diğ., (1987) tarafından yeniden değerlendirilip beş faktöre dönüştürülen, Aysan (1988) tarafından bu ölçeğe dayanılarak hazırlanan Stres Yaşantılarında Kullanılan Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği (SYBSÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar için t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA), anketin açık uçlu sorularından elde edilen veriler ise gruplandırılarak frekans ve yüzdelik değerleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; Emniyet Teşkilatında kritik görev yapan Çevik Kuvvet personelinin yaşadıkları psikolojik rahatsızlık düzeylerinin ve stresle baş etme yollarının cinsiyetlerine, yaşlarına, medeni durumlarına, eğitim durumlarına, görev yaptığı yere, unvan durumuna, hizmet sürelerine, mesleklerini isteyerek seçip seçmeme, psikolojik yardım alıp almama ve hobilerinin olup olmama durumuna göre psikolojik rahatsızlık düzeylerinin anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Buna karşın, yaşadığı yer değişkenine göre ise psikolojik rahatsızlık düzeylerinde ve stresle baş etme yollarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmada, Çevik Kuvvet personelinin yaşadığı psikolojik rahatsızlıkların stresle baş etme yollarından problem çözme ile negatif, kendini suçlama, hayal etme ve kaçınma ile ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulara dayalı olarak da Kritik Olaylar Sonrası Stresi Boşaltma Modeli (KOSBOM) oluşturularak Emniyet Teşkilatında Çevik Kuvvet birimlerinde uygulanması için önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kritik olaylar, psikolojik belirtiler, stresle baş etme, çevik kuvvet polisi, kritik olaylar sonrası stresi boşaltma modeli (KOSBOM).