Yoğun bakım hemşirelerinde tükenmişlik sendromu tanılama ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirliği

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Nuray Turan

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, Yoğun Bakım Hemşirelerinde Tükenmişlik Sendromu Tanılama Ölçeği’nin Türkçe'ye çevirisini sağlamak ve Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini belirlemektir.

Çalışma, metodolojik türde planlanmış olup Türkçe’ye çevirisinde çeviri-geri çeviri yöntemleri kullanıldı. Hemşirelik alanında uzman olan 12 öğretim üyesine sunularak kapsam geçerliği sağlandı. Yoğun Bakım Hemşirelerinde Tükenmişlik Sendromu Tanılama Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Hemşire Bilgi Formu araştırmaya katılmaya gönüllü olan 200 hemşireye uygulandı. İç tutarlılık analizleri, Cronbach’s Alpha katsayıları ve madde analizleri ile gerçekleştirildi. Yapı geçerliğinin değerlendirmesinde ise Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanıldı. Ölçeğin zamana bağlı değişmezlik tespiti için, 150 yoğun bakım hemşiresine 2 hafta aralıklarla uygulanan anketle test-tekrar test yöntemi kullanıldı ve sınıf içi korelasyonlar hesaplandı.

Anketin dil eşdeğerliği sağlandıktan sonra, kapsam geçerlik indeksi hesaplandı. Maddelere ilişkin kapsam geçerlik indeksleri (KGİ), 0,833- 1 arasında değişmekte olup genel kabul gören standart düzeyden yüksek bulundu. İlk olarak yapılan faktör analizi sonuçlarında yer alan özdeğerlere göre 3 boyut elde edilmiştir, yalnız ölçeğe ilişkin maddelerin büyük bir kısmı tek boyut üzerinden açıklandığı için faktör analizi uygulaması tek boyut üzerinden gerçekleştirilmiştir. Yoğun Bakım Hemşirelerinde Tükenmişlik Sendromu Tanılama Ölçeği’nin paralel formlar arası güvenirliğinde Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanıldı. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha), 0,95 değeriyle yüksek düzeyde güvenilir olarak belirlendi. Anketin her bir alt boyutu ve genel anket için elde edilen sınıf içi korelasyon katsayılarının (ICC) yüksek düzeyde olduğu tespit edildi.

Sonuç olarak, Yoğun Bakım Hemşirelerinde Tükenmişlik Sendromu Tanılama Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerliği ve güvenirliği doğrulandı. Ölçüm aracının Türkçe’ye uyarlanması, yoğun bakım hemşirelerinin yaşadıkları tükenmişlik sendromunun önlenmesi, tanılanması ve uygun girişimlerin başlatılması konusunda katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, yoğun bakım, tükenmişlik, geçerlik, güvenirlik