KATILIMCI TASARIMDA KONUYA YÖNELİK TUTUMLARIN VE FİKİR GELİŞTİRME YÖNTEMLERİNİN ROLÜ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Umut Burcu Tasa Yurtsever
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Katılımcı tasarım kullanıcıların tasarım süreçlerinde aktif rol oynadığı tasarım süreçlerini ifade etmektedir. Son yıllarda yaygın biçimde benimsenen katılımcı tasarım yaklaşımında amaç katılımcıların örtük bilgisine ulaşmak, onları tasarım süreçlerinin problem tanımlama ve fikir üretme bölümlerine dahil etmektir. Bu yaklaşıma göre katılımcı, profesyonel olmayan ancak tasarımı yapılan ürün veya hizmeti kullanması beklenen, tasarım çıktılarından doğrudan etkilenecek kişi veya kişiler olarak tanımlanmaktadır. Bu sebeple katılımcı tasarım atölyelerindeki gönüllülerin mevzubahis konuya halihazırda ilgi duyduğu varsayımı yapılabilir. Ancak sürdürülebilirlik gibi bireyleri uzun vadede etkileyen ancak kişisel ihtiyaçlarla doğrudan bağlı olmayan farkındalık çalışmalarında, katılımcıların konuya yönelik tutumları ve içsel motivasyonları arasındaki farklılık da önem kazanmaktadır. Çevresel farkındalık projelerinde katılımcıların konuya yönelik tutumlarına odaklanan araştırmalar büyük oranda katılımcıların halihazırda yüksek ilgi ve motivasyon seviyesine sahip olduğu vatandaş bilimi ve çevre eğitimi çalışmalarını kapsamaktadır. Bu çalışma kapsamında, katılımcı tasarımda konuya yönelik tutumların fikir geliştirme süreçlerini ve tasarım çıktılarını nasıl etkilediğini araştırmak üzere üç haftalık bir atölye düzenlenmiştir. Atölyeler, farklı ülkelerde yer alan iki üniversitenin işbirliğiyle yürütülen kampüslerdeki kuş biyoçeşitliliğine yönelik farkındalık kazandırma amaçlı bir ses etkileşim tasarımı projesi kapsamında yürütülmüştür. Çalışma, insan-bilgisayar-biyosfer etkileşimi (HCBI) alanında yürütülen katılımcı tasarım atölyelerinde katılımcı tutumlarının ve fikir geliştirme metotlarının rolüne yönelik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Katılımcı Tasarım, Çevresel Tutum, Fikir Geliştirme Metotları, İnsan-Bilgisayar-Biyosfer Etkileşimi