Kaleckiyen Perspektifle Finansallaşma ve Emek Payı İlişkisi: Seçilmiş OECD Ülkeleri Üzerine Betimsel Bir Analiz

Yalçıntaş S., Şişman M.

Akademik Hassasiyetler, sa.31, ss.262-288, 2026 (TRDizin)

Özet

Son birkaç on yılda dünya ekonomilerinin neoliberalizm, küreselleşme ve finansallaşma ekseninde yaşadığı dönüşüm, bölüşüm dinamiklerinin yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Literatürde, fonksiyonel gelir dağılımı çerçevesinde emek ve sermaye payındaki değişimleri açıklamaya yönelik çok sayıda çalışma bulunmasına karşın, söz konusu değişimi kapitalist dönüşüm bileşenleriyle birlikte çok yönlü bir biçimde ele alan çalışma sayısı oldukça kısıtlıdır. Bu kapsamda mevcut çalışmada, bölüşüm sürecinin tek bir değişkenin etkisiyle açıklanamayacak kadar çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu savından hareketle öncelikle finansallaşma sürecine odaklanılmakta, ardından küreselleşme, emek piyasası kurumları ve teknolojik ilerlemeye ilişkin dinamikler ele alınmaktadır. Kalecki yaklaşımının sunduğu teorik çerçeve, söz konusu ilişkinin incelenmesinde pazarlık gücü kanalını göz önünde bulundurarak kapsamlı bir değerlendirme imkânı sunmaktadır. Bu perspektiften yararlanılarak emek payındaki değişim ve bu değişimde rol oynayan potansiyel dinamiklere ilişkin eğilimler, 1995-2019 yılları arasında 13 OECD ülkesine ait veriler üzerinden betimsel analiz aracılığıyla incelenmiştir. Betimsel bulgular, OECD ortalamasındaki genel eğilimlerin Kaleckiyen yaklaşımla uyumlu örüntüler sergilediğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte ülke bazlı gözlemler, söz konusu ilişkinin kurumsal ve yapısal unsurlara bağlı olarak farklılık gösterebildiğine işaret etmektedir. 

Over the past few decades, the transformation that world economies have undergone, driven by neoliberalism, globalization, and financialization has led to a reshaping of distributional dynamics. Although there are numerous studies in the literature that seek to explain changes in the shares of labor and capital within the framework of functional income distribution, the number of studies that address this change in a comprehensive and multidimensional manner together with the components of capitalist transformation remains scant. In this context, the present study, based on the claim that the distribution process cannot be explained by a single factor due to its multilayered structure, first focuses on financialization and subsequently examines the dynamics of globalization, labor market institutions, and technological progress. The theoretical framework offered by the Kaleckian approach provides an opportunity for a comprehensive assessment of the relationship by taking into account the bargaining power channel. Using this perspective, trends in the labor share and the potential dynamics influencing its changes were examined through a descriptive analysis of data from 13 OECD countries between 1995 and 2019. The descriptive findings indicate that the general trends in the OECD average exhibit patterns consistent with the Kaleckian approach. However, country-level observations suggest that the relationship may vary depending on institutional and structural factors.