Akademik Veri Yönetim Sistemi
İZLEK AKADEMİK DERGİ, cilt.8, sa.2, ss.1-15, 2025 (Hakemli Dergi)
Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) destekli görsel üretim modellerinin çağdaş görsel kültür üzerindeki etkilerini estetik homojenleşme, kültürel temsil eşitsizliği ve özgünlük sorunları bağlamında incelemektedir. Midjourney, DALL·E 3 ve Stable Diffusion XL modelleri kullanılarak üretilen 15 görsele yönelik nitel içerik analizi, YZ'nin görünürde çeşitlilik sunsa da gerçekte belirgin biçimde benzer estetik normları yeniden ürettiğini göstermektedir. Bulgular, portrelerde idealize edilmiş yüz tipleri, pürüzsüz cilt dokuları, simetrik oranlar ve pastel ağırlıklı renk paletlerinin baskın olduğunu ortaya koymaktadır. Kültürel temsil açısından Batı merkezli imgelerin aşırı görünürlüğü dikkat çekerken Afrika, Güney Asya, Orta Doğu ve yerli kültürlere ilişkin görsel çeşitliliğin sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Kadın temsilleri çoğunlukla genç, ince ve idealize edilmiş beden normlarına indirgenirken; erkek temsilleri güçlü, kaslı ve otoriter figürler üzerinden sunulmaktadır. Yaş dağılımında gençlik merkezli estetik neredeyse tek standart hâline gelmiş; orta yaş ve yaşlı temsilleri oldukça düşük kalmıştır. Kuramsal çerçeve, temsil teorileri, postkolonyal perspektifler ve feminist medya eleştirileri üzerinden YZ’nin kültürel önyargıları pekiştirme eğilimini desteklemektedir. Çalışma ayrıca, YZ üretimlerinde gözlenen “sentetik özgünlük” kavramının, veri tabanındaki istatistiksel örüntülere dayalı varyasyonlarla sınırlı kaldığını göstermiştir. Sosyal medya algoritmalarıyla birleştiğinde YZ modelleri, küresel ölçekte tek tip bir estetik normun yaygınlaşmasına katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, kültürel çeşitliliğin ve temsil eşitliğinin korunabilmesi için veri seti şeffaflığı, kültürel dengeleme politikaları ve eleştirel YZ okuryazarlığına ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır.Anahtar Kelimeler: Yapay Zeka, Örgüt, Örgüt Kültürü, Yapay Zeka Uygulamaları, Yapay Zeka Entegrasyon