DİJİTAL İÇERİKLERİN BEKLENEN VE HATIRLANAN KULLANICI DENEYİMİNE ETKİSİ: YEME-İÇME MEKÂNLARI ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME


Acırlı Z.

Sanat ve Tasarım Dergisi, cilt.16, sa.1, ss.272-290, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 16 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Dergi Adı: Sanat ve Tasarım Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.272-290
  • İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Öznel ve dinamik bir süreç olarak kullanıcı deneyimi, birden fazla parametrenin etkileşimiyle şekillenmektedir. Çok boyutlu yapısı ile kullanıcı deneyimi, kullanım öncesi, sırası ve sonrasına denk gelen farklı zaman dilimlerinde gerçekleşen çeşitli deneyim türlerinden oluşmaktadır. Bu çerçevede beklenen kullanıcı deneyimi, bireylerin çeşitli bağlamlarda karşılaştıkları durumlara ilişkin bilişsel yükü azaltmak amacıyla, eylemlerini önceden kurguladıkları zihinsel anlatılar çerçevesinde şekillendirdikleri bir süreçtir. Hatırlanan kullanıcı deneyimi ise, bireylerin yaşanmışlıkları ile beklentilerinin birleşimi sonucunda ortaya çıkan çok katmanlı bir olgudur. Ele alınan çalışma kapsamında dijital içeriklerin beklenen ve hatırlanan kullanıcı deneyimine etkisi yeme-içme mekânları üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma, karma yöntem desenlerinden sıralı açıklayıcı tasarım kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İki basamak üzerine kurgulanan çalışmanın ilk adımında 132 katılımcı ile gerçekleştirilen anket aracılığıyla nicel veriler elde edilmiş; ikinci adımda ise 10 katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Çalışma sonucunda, dijital içeriklerde yer alan görsel ve metinsel temsiller aracılığıyla kullanıcıların rastlantısallığı azaltarak daha kontrollü deneyimler yaşadığı; beklenti geliştirme ve hatırlama süreçlerinin hem bireysel hem de kolektif nitelikler taşıdığı ortaya konulmuştur. Ele alınan çalışma, kullanıcı deneyiminin derinlemesine anlaşılması noktasında hem teorik literatüre katkı sağlaması hem de pratikte yeme-içme mekânlarının dijital içerik stratejilerinin geliştirilmesine ışık tutması açısından önem taşımaktadır.