Akademik Veri Yönetim Sistemi
VI. BİLSEL ULUSLARARASI ASPENDOS BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR KONGRESİ, Antalya, Türkiye, 29 - 30 Kasım 2025, ss.538-539, (Özet Bildiri)
DİJİTAL KAPİTALİZMDE ZAMAN YÖNETİMİ: “BOŞ VAKİT”İN SONU VE SÜREKLİ
ÇEVRİMİÇİ OLMA HALİ
Doç.Dr. Sarp BAĞCAN
İstanbul Gelişim Üniversitesi, Halkla İlişkiler, sbagcan@gelisim.edu.tr, ORCID: 0000-0001-8075-378X
Özet
Dijital kapitalizmin zaman rejimini dönüştürürken, “boş vakit” kavramını da aşındırmaktadırması günümüzde
tartışılması gereken bir konudur. Dikkat ekonomisi mantığıyla işleyen dijital platformlarda günmün her anı
potansiyel veri üretim ve tüketim alanı görülürken, boş zaman sistem açısından “kayıp fırsat” olarak
görülmektedir. Akıllı telefonlar, sosyal medya uygulamaları, kısa video formatları ve çevrimiçi eğlence
platformları, özellikle arada kalan mikro zamanları (yolculuk, bekleme anları, yatmadan önceki kısa süreler vb.)
içerikle doldurarak bu küçük zaman dilimlerini de tüketim ve veri üretimi döngüsüne dahil etmekte; böylece
bireyin hem çalışma hem de dinlenme ritmini yeniden biçimlendirmektedir.
Kuramsal çerçevede sosyal hızlanma, yedi gün yirmi dört saat (7/24 kültürü) ve dikkat ekonomisi
tartışmalarından hareketle, dijital kapitalizmin yalnızca çalışma süresini değil, tüm yaşam zamanını ölçülebilir,
izlenebilir ve optimize edilmesi gereken bir kaynak olarak kodladığı savunulmaktadır. Yedi yirmi dört
erişilebilirlik beklentisine dayanan sürekli erişilebilirlik kültürü (always-on work culture), mesai dışı çevrimiçi
olma zorunluluğu ve “güncel kalma” baskısıyla birleştiğinde, “zaman yönetimi” söylemi altında bireyin kendi
zamanının öznesi olma iddiası zayıflamakta; üretilen suçluluk ve geri kalma korkusu boş vakti psikolojik olarak
daraltmaktadır. Çalışma, dinlenmenin dahi ekran aracılığıyla hızlandırıldığı, bu bağlamda “boş vakit” hakkının
yeniden düşünülmesi gerektiğini öne sürmektedir. Kullanıcının günün her anında uyarıldığı yoğun bildirim
akışının sınırlandırılması, dijital minimalizm ve zaman egemenliği gibi karşı pratikler üzerinden, dijital
kapitalizmde zaman yönetimini bireyin lehine yeniden çerçevelemeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Dijital kapitalizm, zaman yönetimi, boş vakit, sürekli çevrimiçi olma, dikkat ekonomisi
TIME MANAGEMENT IN DIGITAL CAPITALISM: THE END OF "LEISURE TIME" AND THE
CONDITION OF BEING CONSTANTLY ONLINE
Assoc.Dr. Sarp BAĞCAN
Istanbul Gelisim University, Public Relations, sbagcan@gelisim.edu.tr, ORCID: 0000-0001-8075-378X
This paper examines how the temporal regime of digital capitalism transforms the experience of time and
gradually erodes the very notion of “leisure time.” Operating according to the logic of the attention economy,
digital platforms treat almost every moment of the day as a potential site of data production and consumption,
rendering free time a “lost opportunity” from the system’s perspective. Smartphones, social media applications,
short-form video formats and online entertainment platforms fill in-between micro-moments—such as
commuting, waiting or the brief period before sleep—with content, thereby incorporating these small time slots
into cycles of consumption and data generation and reshaping the everyday rhythms of both work and rest.
Drawing on debates on social acceleration, the seven-days-twenty-four-hours (24/7) culture and the attention
economy, the study argues that digital capitalism codes not only working hours but the entirety of lived time as
a measurable, trackable and optimizable resource. When the culture of constant accessibility, grounded in
expectations of being available 24/7 (always-on work culture), combines with the obligation to remain online
outside of formal working hours and the pressure to “stay up to date,” the individual’s claim to be the subject of
their own time under the banner of “time management” is weakened; feelings of guilt and fear of falling behind
psychologically compress leisure time. The paper contends that, in a context where even rest is accelerated
through screens, the right to leisure must be reconsidered, and seeks to reframe time management in digital
capitalism in favor of the individual by emphasizing counter-practices such as limiting the dense stream of
notifications, adopting digital minimalism and asserting temporal sovereignty.
Keywords: Digital capitalism, time management, leisure time, constant online presence, attention economy