Mevcut ve tarihi yapılarda yangın güvenliği yönetiminde mevzuat eksiklikleri ve uygulama zorlukları

Türkmen Aguş A. S., Yıldırım S. G.

TUYAK 2026 International Fire Safety Symposium , İstanbul, Türkiye, 21 - 23 Ekim 2026, ss.1-7, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-7
  • İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Mevcut ve tarihi yapıların büyük bir bölümü, inşa edildikleri dönemin teknik imkânları ve tasarım anlayışları nedeniyle güncel yangın güvenliği yönetmeliklerine tam uyum sağlayamamaktadır. Türkiye’de yürürlükte olan "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik", esas olarak yeni yapılacak binalar için kurgulanmış kuralcı (prescriptive) bir yaklaşım sunmaktadır. Ancak tarihi yapılarda koruma kararları, yapısal müdahale kısıtları ve mimari sınırlamalar, bu kuralcı yaklaşımın doğrudan uygulanmasını çoğu zaman imkânsız kılmaktadır. Bu durum uygulamada, yapının yangın güvenliği açısından çoğunlukla uzman görüşüne dayalı, öznel ve vaka bazlı karar verilmesine yol açmaktadır. Uluslararası literatür incelendiğinde; International Existing Building Code (IEBC) ve NFPA 101 gibi standartların, mevcut yapılar için "eşdeğerlik" (equivalency) ve "performans tabanlı" yaklaşımları kullanarak daha esnek ve bilimsel karar mekanizmaları sunduğu görülmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de mevcut ve tarihi yapılarda yangın güvenliği alanında karşılaşılan mevzuat eksiklikleri ve uygulama zorluklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, uluslararası yangın güvenliği yaklaşımlarının Türkiye’ye nasıl uyarlanabileceği ele alınmakta ve yapıların mimari özelliklerini korurken güvenliği sağlayan performans tabanlı bir risk değerlendirme yöntemine ihtiyaç olduğu ortaya konmaktadır. Elde edilen bulgular, tasarımcılar ve karar vericiler için sayısal verilere dayalı bir değerlendirme aracı geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. 

A significant proportion of existing and historic buildings are unable to fully comply with current fire safety regulations due to the technical capabilities and design philosophies of the era in which they were constructed. The ‘Regulation on the Fire Protection of Buildings (Turkish Fire Code)’ currently in force in Türkiye adopts a prescriptive approach designed primarily for new buildings. However, conservation decisions, structural intervention constraints and architectural limitations in historic buildings often make the direct application of this prescriptive approach impossible. In practice, this leads to fire safety decisions for the building being largely based on expert opinion, subjective and case-by-case. A review of the international literature reveals that standards such as the International Existing Building Code (IEBC) and NFPA 101 offer more flexible and scientifically grounded decision-making mechanisms for existing buildings by utilising ‘equivalence’ and ‘performance-based’ approaches. This study aims to examine the regulatory gaps and implementation challenges encountered in the field of fire safety in existing and historic buildings in Türkiye. The study examines how international fire safety approaches can be adapted to Türkiye and highlights the need for a performance-based risk assessment method that ensures safety whilst preserving the architectural characteristics of buildings. The findings indicate that a data-driven assessment tool needs to be developed for designers and decision-makers.