Türkiye’de Lojistik ve Ulaştırma Programlarında Mezun İstihdamı ve Kazanç Sonuçları: Program Düzeyinde Betimsel Bir Analiz
Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, cilt.9, sa.2026, ss.45-59, 2026 (Hakemli Dergi)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 9 Sayı: 2026
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Index Copernicus, Asos İndeks
- Sayfa Sayıları: ss.45-59
- İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu araştırmada, Türkiye’deki üniversitelerin ulaştırma ve lojistik alanındaki programlarından mezun olan bireylere yönelik güçlü istihdam olanakları vaadinin geçerliliği, somut veriler temelinde incelenmektedir. Bu alanda yer alan on iki program arasında istihdam oranı, ilk işe giriş süresi ve gelir düzeyi bakımından belirgin farklılıklar bulunmaktadır. Çalışmada, TÜİK tarafından 2022–2025 dönemi için yayımlanan beş lisans programına (Lojistik Yönetimi, Denizcilik İşletmeleri Yönetimi, Havacılık Yönetimi, Uluslararası Ticaret ve Lojistik, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği) ve yedi ön lisans programına (Raylı Sistemler İşletmeciliği, Ulaştırma ve Trafik Hizmetleri, Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği, Lojistik, Deniz ve Liman İşletmeciliği, Deniz Ulaştırma ve İşletme, Posta Hizmetleri) ilişkin resmi veriler kullanılmıştır. Analiz, söz konusu programlara yönelik istihdam beklentilerinin mezunların fiili işgücü piyasası sonuçlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntemsel olarak panel betimsel analizleri, sıra istikrarı istatistikleri ve shift-share yaklaşımına dayalı referans eğilimden sapma analizi uygulanmıştır. Ayrıca dış ticaret hacmi, liman yük hareketleri ve hava trafiği gibi sektörel göstergeler de analize dâhil edilmiştir. İş Eşleştirme Teorisi ve Sinyal Teorisi çerçevesinde değerlendirilen bulgular, programların büyük bölümünün genel eğilimi izlediğini; buna karşılık havacılık ve denizcilikle ilişkili programlarda belirgin ayrışmalar bulunduğunu göstermektedir. Havacılıkla ilişkili programlar, uçuş sayısındaki %29,5’lik artışla birlikte daha yüksek bir iyileşme eğilimi sergilerken, denizcilik programları liman yük hareketlerinde gözlenen istikrar veya artışa rağmen görece zayıf performans göstermektedir. Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği ise en güçlü ücret sinyalini vermesine karşın, en düşük ve gerileme eğilimindeki istihdam oranına sahip program olarak öne çıkmaktadır.