Akademik Veri Yönetim Sistemi
TURKISH ONLINE JOURNAL OF DESIGN, ART AND COMMUNICATION (TOJDAC), cilt.16, sa.2, ss.636-650, 2026 (TRDizin)
Bu çalışma, yapay zekâ ve algoritmik karar sistemlerine ilişkin uluslararası düzeyde raporlanan yanlılık ve adaletsizlik vakalarının Türk dijital medyasında nasıl çevrildiğini ve söylemsel olarak yeniden çerçevelendiğini incelemektedir. Küresel vakaların çeviri ve dış kaynaklı haber üretimi yoluyla nasıl dolaşıma girdiğini ve bu süreçlerin algoritmik adaletsizliğe ilişkin kamusal anlayışı nasıl şekillendirdiğini analiz etmektedir. Eleştirel algoritma çalışmaları literatüründen hareketle, algoritmik yanlılık teknik bir arıza olarak değil, veri kapitalizmi, ırksal eşitsizlik ve emek rejimlerine gömülü güç ilişkilerinin bir ifadesi olarak kavramsallaştırılmaktadır. Analiz, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 19 Türkçe medya metnine dayanmaktadır ve bu metinler refleksif tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, algoritmik adaletsizliğin çoğunlukla teknik bir hata ya da yabancı kurumlar ve küresel teknoloji şirketleriyle ilişkilendirilen dışsal bir sorun olarak çerçevelendiğini; buna karşılık veri kapitalizmi ve sosyo-ekonomik eşitsizlik gibi yapısal boyutların daha az görünür kaldığını göstermektedir. Çalışma ayrıca, uluslararası kaynaklı haberlere dayalı içerik üretiminin ve çeviri temelli gazetecilik pratiklerinin, algoritmik zararların temsilinde görülen teknomerkezci ve depolitize edici dili şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Medya söylemini küresel anlatıların dolaşımı bağlamında ele alan bu çalışma, algoritmik adaletsizliğin medya aktarım süreçleri yoluyla yerelleştiğini ve bu temsil biçimlerinin çeviri gazeteciliği ile ulusötesi bilgi akışlarının dinamikleri tarafından biçimlendirildiğini göstermektedir