Akademik Veri Yönetim Sistemi
IV. Ulusal Dil ve Konuşma Terapisi Öğrenci Kongresi, İstanbul, Türkiye, 01 Mart 2026, ss.20-21, (Özet Bildiri)
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kekemeliği
olan yetişkin bireyler (KOB) ile kekemeliği olmayan yetişkin bireylerin (KONB) mizaç özelliklerini karşılaştırmak ve KOB
grubunda mizaç boyutlarının yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre
farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir.
Yöntem: Araştırma, kesitsel ve
karşılaştırmalı desenle yürütülmüştür. Çalışmaya 18–60 yaş aralığında 110 KOB
(21 kadın, 89 erkek) ve 104 KONB (82 kadın, 22 erkek) katılmıştır. KOB grubunun
eğitim düzeyi yüksek lisans/doktora (n=19), lise (n=28) ve lisans (n=63); KONB
grubunun ise yüksek lisans/doktora (n=15), lise (n=21) ve lisans (n=68) olarak
raporlanmıştır. Yaş dağılımı KOB’da 18–29 (n=62), 30–49 (n=45), 50–60 (n=3);
KONB’de 18–29 (n=61), 30–49 (n=40), 50–60 (n=3) şeklindedir. Veri toplama aracı
olarak Yetişkin Mizaç Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır (dürtüsel ve duyusal
duyarlı negatif duygulanım, çaba gerektiren kontrol, dışadönüklük, duyarlılık).
Veriler çevrim içi toplanmıştır.
Bulgular: Genel Doğrusal Model (GLM)
analizleri, kekemelik durumunun bazı mizaç boyutları üzerinde anlamlı ana
etkiye sahip olduğunu göstermiştir. KOB, KONB’ye
kıyasla Duyusal Duyarlı Negatif Duygulanım / Keyif Alma (F(1)=5.490, p=0.020),
Duyusal Duyarlı Negatif Duygulanım toplam puanı (F(1)=4.522, p=0.035), Çaba
Gerektiren Kontrol / Aktivasyon Kontrolü (F(1)=6.293, p=0.013), Çaba Gerektiren
Kontrol toplam puanı (F(1)=6.165, p=0.014), Dışa Dönüklük / Sosyallik
(F(1)=5.587, p=0.019), Dışa Dönüklük toplam puanı (F(1)=3.920, p=0.049),
Duyarlılık / Genel Algısal Duyarlılık (F(1)=4.253, p=0.040) ve Duyarlılık
toplam puanı (F(1)=4.984, p=0.027) boyutlarında anlamlı düzeyde daha yüksek
puanlar göstermiştir (p<0.05). Diğer alt boyutlarda istatistiksel olarak
anlamlı fark saptanmamıştır. Eğitim düzeyi kovaryatı; Dürtüsel Negatif
Duygulanım / Tepkisellik (F(1)=5.847, p=0.016), Dürtüsel Negatif Duygulanım
toplam puanı (F(1)=7.094, p=0.008) ve Genel Mizaç Toplam Puanı (F(1)=4.106,
p=0.044) üzerinde anlamlı bir etki göstermiştir. Cinsiyet değişkeni;
Çabalı Denetim/Aktivasyon Kontrolü (F(1)=5.156, p=0.024), Çabalı Denetim
(toplam) (F(1)=6.181, p=0.014), Duyarlılık/Genel Algısal Duyarlılık
(F(1)=11.995, p=0.001), Duyarlılık/Üzüntü (F(1)=28.917, p<0.001), Duyarlılık
(toplam) (F(1)=18.257, p<0.001) ve Toplam Mizaç Puanı (F(1)=7.524, p=0.007)
üzerinde anlamlı bulunmuştur. Yaş
değişkeninin kovaryatı; Duyarlılık/Üzüntü (F(1) = 5.390, p = 0.021) ve Dürtüsel
Negatif Duygulanım/Tepkisellik (F(1) = 4.960, p = 0.027) alt boyutlarıyla
anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Bu
çalışma, yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi kontrol edildiğinde dahi kekemeliği
olan yetişkinlerin belirli mizaç boyutlarında akıcı konuşan bireylerden anlamlı
biçimde ayrıştığını göstermiştir. Bulgular, duyusal duyarlılık, çabalı denetim
ve sosyallik gibi özgül mizaç bileşenlerinin kekemelik deneyimiyle yakından
ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede, yetişkin kekemeliği
bağlamında mizaç; yalnızca eşlik eden bir kişilik özelliği olarak değil,
kekemelik deneyiminin sürdürülmesini, duygusal ve davranışsal düzeyde
düzenlenmesini ve klinik görünümünü şekillendiren temel bir bireysel farklılık
alanı olarak değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: kekemelik, mizaç, yetişkin
kekemelik, dışadönüklük, engelleyici kontrol
Aim: The aim of this study was to compare the temperament characteristics of adults who stutter (AWS) and adults who do not stutter (AWNS), and to examine whether temperament dimensions in the AWS group differ according to age, gender, and educational level.
Method: The study employed a cross-sectional, comparative design. A total of 110 AWS (21 females, 89 males) and 104 AWNS (82 females, 22 males), aged between 18 and 60 years, participated in the study. The educational distribution of the AWS group was as follows: postgraduate (n=19), high school (n=28), and undergraduate (n=63); for the AWNS group, postgraduate (n=15), high school (n=21), and undergraduate (n=68). Age distribution was 18–29 (n=62), 30–49 (n=45), and 50–60 (n=3) in the AWS group; and 18–29 (n=61), 30–49 (n=40), and 50–60 (n=3) in the AWNS group. Data were collected online using the Adult Temperament Questionnaire – Short Form, which assesses impulsive and sensory-sensitive negative affectivity, effortful control, extraversion, and orienting sensitivity.
Results: General Linear Model (GLM) analyses revealed a significant main effect of stuttering status on several temperament dimensions. Compared to AWNS, AWS demonstrated significantly higher scores in Sensory-Sensitive Negative Affectivity/High-Intensity Pleasure (F(1)=5.490, p=0.020), Sensory-Sensitive Negative Affectivity (total) (F(1)=4.522, p=0.035), Effortful Control/Activation Control (F(1)=6.293, p=0.013), Effortful Control (total) (F(1)=6.165, p=0.014), Extraversion/Sociability (F(1)=5.587, p=0.019), Extraversion (total) (F(1)=3.920, p=0.049), Orienting Sensitivity/General Perceptual Sensitivity (F(1)=4.253, p=0.040), and Orienting Sensitivity (total) (F(1)=4.984, p=0.027) (p<0.05). No statistically significant differences were found in the remaining subdimensions. Educational level as a covariate showed significant effects on Impulsive Negative Affectivity/Reactivity (F(1)=5.847, p=0.016), Impulsive Negative Affectivity (total) (F(1)=7.094, p=0.008), and Overall Temperament Score (F(1)=4.106, p=0.044). Gender was significantly associated with Effortful Control/Activation Control (F(1)=5.156, p=0.024), Effortful Control (total) (F(1)=6.181, p=0.014), Orienting Sensitivity/General Perceptual Sensitivity (F(1)=11.995, p=0.001), Orienting Sensitivity/Sadness (F(1)=28.917, p<0.001), Orienting Sensitivity (total) (F(1)=18.257, p<0.001), and Overall Temperament Score (F(1)=7.524, p=0.007). Age as a covariate was significantly related to Orienting Sensitivity/Sadness (F(1)=5.390, p=0.021) and Impulsive Negative Affectivity/Reactivity (F(1)=4.960, p=0.027).
Conclusion: The findings indicate that, even after controlling for age, gender, and educational level, adults who stutter significantly differ from fluent-speaking peers in specific temperament dimensions. The results suggest that particular temperament components—such as sensory sensitivity, effortful control, and sociability—are closely associated with the experience of stuttering. Within the context of adult stuttering, temperament should therefore be conceptualized not merely as a co-occurring personality trait, but as a fundamental domain of individual differences that shapes the maintenance, emotional and behavioral regulation, and clinical manifestation of the stuttering experience.
Keywords: stuttering, temperament, adult stuttering, extraversion, inhibitory control