Dans Temelli Müdahaleler ve Bilişsel-Duygusal Sonuçlar: Spor Psikolojisi Açısından Olası Etkilerine İlişkin Kapsam Belirleme İncelemesi

Ağaoğlu Topçu C.

Journal of Education and Recreation Patterns, cilt.7, sa.1, ss.160-174, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu kapsam belirleme derlemesi, dansla ilişkili bilişsel ve duygusal sonuçlara dair mevcut kanıtları haritalandırmakta ve bunların spor psikolojisi bağlamlarındaki potansiyel önemini incelemektedir. PRISMA-ScR (Sistematik Derlemeler ve Meta-Analizler için Tercih Edilen Raporlama Öğeleri’nin Kapsam Belirleme Derlemeleri için Genişletmesi) kılavuzları doğrultusunda, Ocak 2010 ile Mayıs 2024 arasında yayınlanan çalışmalar için PubMed, PsycINFO, Scopus ve Web of Science veritabanlarında kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Nitel senteze toplam 12 uygun kaynak dahil edilmiştir. Metodolojik kalite, Joanna Briggs Enstitüsü (JBI) Eleştirel Değerlendirme Araçları kullanılarak değerlendirilmiştir. Dahil edilen kanıtlar, dans temelli müdahalelerin bilişsel alanlarda (hafıza, dikkat, yürütücü işlevler, karar verme hızı) ve psikolojik boyutlarda (motivasyon, öz yeterlilik, stres yönetimi, duygusal iyilik hali) iyileşmelerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Grup dans müdahaleleri sosyal bağlılığı destekleyebilirken, bireysel dans uygulamaları ise kendini ifade etmeyi ve içsel motivasyonu kolaylaştırabilir. Ancak kanıt tabanı heterojendir ve daha da önemlisi, dahil edilen çalışmaların hiçbirinde rekabetçi sporcular yer almamıştır; kaynakların çoğu yaşlı yetişkinleri veya karma yetişkin gruplarını kapsamaktadır. Bu nedenle, dansın spor psikolojisi için tamamlayıcı bir etkinlik olarak potansiyel etkileri olsa da, atletik performansla ilgili sonuçlar büyük bir dikkatle yorumlanmalı ve sporculara özgü denemelerle doğrulanmalıdır. Bu derleme, spora özgü sonuçlar için doğrudan kanıt sunmaktan ziyade, mevcut kanıtları haritalandırmakta ve gelecekteki araştırmalar için temel boşlukları belirlemektedir.

This scoping review maps current evidence on dance-related cognitive and emotional outcomes and explores their potential relevance for sport psychology contexts. Following PRISMA-ScR (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses extension for Scoping Reviews) guidelines, a comprehensive literature search was conducted through PubMed, PsycINFO, Scopus, and Web of Science databases for studies published between January 2010 and May 2024. A total of 12 eligible sources were included in the qualitative synthesis. Methodological quality was appraised using the Joanna Briggs Institute (JBI) Critical Appraisal Tools. The included evidence suggests that dance-based interventions may be associated with improvements in cognitive domains (memory, attention, executive functions, decision-making speed) and psychological dimensions (motivation, self-efficacy, stress management, emotional well-being). Group dance interventions may support social connectedness, whereas individual dance practices may facilitate self-expression and intrinsic motivation. However, the evidence base is heterogeneous, and importantly, none of the included studies recruited competitive athletes; most sources involved older adults or mixed adult populations. Therefore, while dance may have potential implications for sport psychology as a complementary activity, conclusions regarding athletic performance should be interpreted with considerable caution and require validation through athlete-specific trials. This review maps the available evidence and identifies key gaps for future research rather than providing direct evidence for sport-specific outcomes.