Otoriter Neoliberalizm Gölgesinde Konut Hakkı: Türkiye’de Kısa Süreli Konut Kiralama Düzenlemeleri
Praksis, sa.71, ss.183-213, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: Sayı: 71
- Basım Tarihi: 2026
- Dergi Adı: Praksis
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.183-213
- İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Bu çalışma, Türkiye’de 2023 yılında yürürlüğe giren 7464 sayılı “Konutların Turizm Amaçlı Kiralanmasına ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve yönetmeliğini, Marksist politik ekonomi ve otoriter neoliberalizmin sunduğu eleştirel kuramsal çerçeve ışığında bir çözümlemeye tabi tutmaktadır. Son yıllarda küresel ölçekte kısa süreli konut kiralama (KSKK) faaliyetleri, özellikle tarihi ve turistik kentlerde “paylaşım” söyleminden uzaklaşarak profesyonel bir işletmecilik modeline dönüşmüştür. Bu süreçte konutun kullanım değerinin tasfiye edilerek sermaye birikim süreçlerine eklemlenmesi, KSKK’ları konut sorunu araştırmalarında yapısal bir sorun alanı hâline getirmiş ve düzenleme gerekliliğini küresel düzeyde gündeme taşımıştır. Türkiye bağlamında Airbnb ve benzeri platformların yarattığı yasal denetimsizlik, özellikle turizm sektörü paydaşlarının haksız rekabet ve kayıt dışılık üzerinden geliştirdiği sektörel tepkilerle birleşerek 2023 yılındaki yasal müdahaleye zemin hazırlamıştır. Literatürdeki ampirik odaklı çalışmaların aksine bu araştırma, bizzat yasal metnin kendisini söylemsel ve ideolojik bir analiz nesnesi olarak ele almaktadır. Çalışmada, söz konusu düzenlemenin konutu bir barınma hakkı nesnesi olmaktan çıkarıp “turizm sektörünün bir alt kolu” olarak tanımlayan ontolojik yeniden inşası sorgulanmaktadır. Eleştirel metin analizi ve teorik sentez yöntemine dayanan çalışma; devletin bir piyasa inşa aracı olarak hukuku işlevselleştirdiğini, KSKK faaliyetlerini sermaye lehine resmileştirerek bu alandaki birikim süreçlerini kurumsallaştırdığını ve otoriter neoliberal müdahale biçimleriyle konutun metalaşma sürecini derinleştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle makale, Türkiye’deki konut hakkı mücadelesinde yasal düzenlemelerin barındırdığı ideolojik rasyonalitenin deşifre edilmesine kuramsal bir katkı sunmaktadır.
This study conducts a critical analysis of Law No. 7464, titled “Law on the Rental of Residential Properties for Tourism Purposes and Amendments to Certain Laws,” which entered into force in Türkiye in 2023, along with its secondary regulations, within the critical theoretical framework of Marxist political economy and authoritarian neoliberalism. In recent years, short-term rentals (STRs) activities on a global scale —particularly in historical and touristic urban centers— have drifted away from the rhetoric of the “sharing economy” and evolved into a professional business model. In this process, the liquidation of the use-value of housing and its integration into capital accumulation processes have transformed STRs into a structural problem within housing studies, bringing the necessity of regulation to the global agenda. In Türkiye, the legal deregulation surrounding Airbnb and similar platforms, coupled with sectoral backlash from tourism industry stakeholders regarding unfair competition and informality, paved the way for the 2023 legislative intervention. In contrast to the empirical focus prevalent in the literature, this research treats the legal text itself as an object of discursive and ideological analysis. The study interrogates the ontological reconstruction of housing, which shifts it from being an object of the right to housing to being defined as a “sub-sector of the tourism industry.” Based on critical discourse analysis and theoretical synthesis, the study reveals that the state instrumentalizes law as a tool for market construction, institutionalizes accumulation processes by formalizing STR activities in favor of capital, and deepens the commodification of housing through authoritarian neoliberal modes of intervention. In this regard, the article provides a theoretical contribution to deciphering the ideological rationality embedded in legal regulations within the struggle for the right to housing in Türkiye.