Tekstil İmalat Sektöründe İşletme Ölçeklerine Göre Finansal Performansın Karşılaştırmalı Analizi: TCMB Sektör Bilançoları Üzerine Bir Araştırma

Sivaslıoğlu F.

İşletme Araştırmaları Dergisi, cilt.18, sa.3, ss.2256-2276, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 18 Sayı: 3
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.20491/isarder.2026.2290
  • Dergi Adı: İşletme Araştırmaları Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.2256-2276
  • İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amaç – Finansal performans, işletmelerin kaynaklarını etkin kullanma düzeyini, finansal sürdürülebilirliğini ve rekabet gücünü ortaya koyan temel göstergelerden biridir. Bu araştırmanın amacı, tekstil imalat sektöründe faaliyet gösteren büyük, orta ve küçük ölçekli işletmelerin finansal performanslarını karşılaştırmalı olarak analiz etmek ve 2021-2023 dönemindeki değişimini ortaya koymaktır.

Yöntem – Araştırmada, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yayımlanan 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait tekstil imalat sektörü bilanço verileri kullanılmıştır. İşletmelerin finansal performansları; karşılaştırmalı tablolar analizi, oran analizi, trend analizi ve DuPont analizi gibi çok boyutlu analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir.

Bulgular – Analiz sonuçları, büyük ölçekli işletmelerin likidite, finansal yapı ve kârlılık göstergeleri bakımından daha güçlü bir performans sergilediğini, orta ve küçük ölçekli işletmelerde ise finansal yapı ve kaynak kullanımına ilişkin yapısal sorunların daha belirgin olduğunu göstermektedir. Ayrıca artan üretim maliyetleri, finansman giderleri, döviz kuru dalgalanmaları ve dış talepteki daralmanın tüm işletme ölçeklerinde finansal performansı olumsuz etkilediği belirlenmiştir.

Tartışma – Bulgular, işletme ölçeğinin finansal performans üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Büyük ölçekli işletmelerin finansal açıdan daha dirençli olduğu, orta ve küçük ölçekli işletmelerin ise ekonomik dalgalanmalara karşı daha kırılgan bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Çalışma, TCMB sektör bilançoları kullanılarak tekstil imalat sektöründe işletme ölçeklerine göre gerçekleştirilen karşılaştırmalı finansal performans değerlendirmesiyle literatüre katkı sunmakta ve sektör yöneticileri, yatırımcılar ve politika yapıcılar için yol gösterici bulgular ortaya koymaktadır.

Purpose – Financial performance is one of the fundamental indicators reflecting firms' efficiency in utilizing resources, financial sustainability, and competitive strength. The purpose of this study is to comparatively analyze the financial performance of large-, medium-, and small-sized enterprises operating in the textile manufacturing sector and to examine the changes observed during the 2021-2023 period.

Design/methodology/approach – The study utilizes the sectoral balance sheet data of the textile manufacturing industry for the years 2021, 2022, and 2023 published by the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT). The financial performance of enterprises was evaluated using a multidimensional analytical approach, including comparative financial statement analysis, ratio analysis, trend analysis, and DuPont analysis.

Findings – The findings indicate that large-sized enterprises demonstrate stronger financial performance in terms of liquidity, financial structure, and profitability compared with medium- and small-sized enterprises. The results also reveal that increasing production costs, rising financing expenses, exchange rate volatility, and declining external demand adversely affected the financial performance of enterprises across all size groups during the study period.

Discussion – The findings suggest that firm size is an important determinant of financial performance. Large-sized enterprises exhibit greater financial resilience, whereas medium- and small-sized enterprises are more vulnerable to adverse economic conditions. By providing a comparative financial performance assessment based on firm size using CBRT sectoral balance sheet data, this study contributes to the existing literature and offers practical implications for managers, investors, and policymakers in the textile manufacturing sector.