Platform Ekonomisinde Seçim Mimarisi: Algoritmik Yönlendirmelerin Kullanıcı Karar Alma Süreçlerindeki Rolü

Creative Commons License

Efe E.

8TH CULTURAL INFORMATICS, COMMUNICATION&MEDIA STUDIES CONFERENCE, 20 - 22 Mayıs 2026, ss.76, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Sayfa Sayıları: ss.76
  • İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, dijital platformların arayüz tasarımları ve algoritmik düzenleme mekanizmaları aracılığıyla kullanıcıların karar alma süreçlerini nasıl yönlendirdiğini “algoritmik nudging” kavramı çerçevesinde ele almaktadır. Platform ekonomisinde kullanıcı tercihleri, çoğu zaman tarafsız ve nötr bir seçim ortamında değil; varsayılan seçenekler, kişiselleştirilmiş sıralamalar, öneri sistemleri, bildirim stratejileri ve görünürlük hiyerarşileri aracılığıyla yapılandırılmış bir seçim mimarisi içinde şekillenmektedir. Bu durum, kullanıcı davranışlarının yalnızca bireysel tercihlerle değil, aynı zamanda platform tarafından tasarlanan yönlendirme mekanizmalarıyla da belirlendiğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, popüler dijital platformların arayüzlerini inceleyerek kullanıcıyı belirli davranışlara yönlendiren tasarım pratiklerine odaklanmaktadır. Analiz kapsamında özellikle varsayılan ayarlar, öneri algoritmaları, sıralama sistemleri ve manipülatif arayüz öğeleri üzerinden işleyen yönlendirme mekanizmaları kavramsal düzeyde tartışılmaktadır. Çalışma, bu yönlendirme süreçlerinin kullanıcı deneyimi, dikkat ekonomisi ve platformların ticari işleyişi ile olan ilişkisini de dikkate almaktadır. Bu çerçevede araştırma, algoritmik yönlendirme süreçlerinin kullanıcı özerkliği, bilinçli rıza ve dijital platformlarda etik tasarım ilkeleri bağlamında nasıl değerlendirilmesi gerektiğine dair bütüncül bir tartışma sunmayı amaçlamaktadır.