Akademik Veri Yönetim Sistemi
Avrasya Terim Dergisi, cilt.14, sa.1, ss.133-149, 2026 (TRDizin)
Bu çalışma, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinde risk yönetimi terminolojisinin kavramsal belirsizlik üretip üretmediğini araştırmaktadır. 6331 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatta geçen anahtar terimler; ISO 45001, ISO 31000, ISO 31073 ve ILO-OSH 2001 ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Sürekli örnekleme, betimleyici analiz, sözlük tanımı çözümlemesi, sözcük türetimi ve karşılaştırmalı bileşen analizi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar mevzuatta “risk değerlendirmesi”nin tehlike belirleme–analiz/derecelendirme–kontrol tedbiri kararı ekseninde operasyonel tanımlandığını; buna karşın “iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi”, “risk kriterleri”, “kabul edilebilir risk” ve “zarar/sonuç” gibi kavramların süreç ve ölçüt temelli içeriklerinin sınırlı şekilde görünür olduğunu göstermektedir. Ayrıca olay–kaza–iş kazası ve meslek hastalığı ayrımlarının ISO/ILO yaklaşımından farklı kurulması, ramak kala olay yönetimi ile kayıt-raporlama ve kurumsal öğrenme döngülerinde terminolojik kaymalara yol açabilmektedir. Çalışma, risk kriterlerinin gerekçeli biçimde tanımlanmasını ve kontrol hiyerarşisiyle uyumlu ortak bir terminoloji çerçevesi geliştirilmesini önermektedir. Önerilen çerçevenin, risk değerlendirmesi kalitesini, denetimlerde karşılaştırılabilirliği ve eğitimlerde ortak dili güçlendirerek iş sağlığı ve güvenliği performansının sürdürülebilir iyileştirilmesine katkı sağlayacak ve kurumsal uygulamalarda yorum birliğini artıracağı öngörülmektedir.