Safran tağşişinin tespitinde akıllı telefon tabanlı görüntü analizi ve makine öğrenmesine dayalı hibrit yaklaşımlar

16. Gıda Kongresi, Bursa, Türkiye, 15 - 17 Ekim 2026, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Bursa
Basıldığı Ülke: Türkiye
İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Safran (Crocus sativus L.), yüksek ekonomik değeri nedeniyle tağşişe en açık gıda ürünlerinden biri olup, bu durum hızlı, güvenilir ve sahada uygulanabilir analiz yöntemlerine olan ihtiyacı artırmaktadır. Geleneksel kalite ve saflık değerlendirmesi, ISO 3632 standardı kapsamında UV-Görünür (UV-Vis) spektrofotometrik analizlerle gerçekleştirilmektedir; ancak bu yöntemler zaman, maliyet ve laboratuvar gereksinimleri açısından sınırlılıklar taşımaktadır. Alternatif olarak, CIE Lab* renk uzayına dayalı kolorimetrik yaklaşımlar öne çıkmakta, ancak ölçüm koşullarına bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir.
Bu çalışmada, Lab* renk parametrelerine dayalı yöntemler sistematik ve karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; ekstrakt bazlı analizlerde çözücü etkisi ve optik sapmaların doğruluğu sınırladığı, kuru örneklerde ise daha tutarlı sonuçlar elde edilmesine rağmen numune heterojenliğinin yeterince temsil edilemediği belirlenmiştir.
Bu sınırlamaları aşmak amacıyla, görüntü işleme ve makine öğrenmesi tabanlı yaklaşımlar ele alınmış ve özellikle akıllı telefon tabanlı görüntü analiz sistemlerinin potansiyeli vurgulanmıştır. RGB görüntü analizi ve derin öğrenme algoritmalarına dayalı bu sistemlerin, örneğin tamamından veri elde ederek daha yüksek doğruluk sağladığı değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, mobil cihazlar aracılığıyla hızlı ve örnek bütünlüğünü koruyarak tağşiş tespitine olanak tanıyan entegre hibrit bir yaklaşım önerilmektedir. Önerilen yaklaşım, gıda otantikliğinin sağlanmasında pratik, uygulanabilir ve yüksek doğruluk potansiyeline sahip bir çözüm sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Safran, Tağşiş, Gıda Otantikliği, Lab Renk Uzayı, Görüntü İşleme, Makine Öğrenmesi, Akıllı Telefon Tabanlı Analiz