Risk Toplumunda Dijital Medyada Deprem Riski ve Felaket Kaydırması: Instagram Haberleri Üzerinden Bir İnceleme
Afet ve Risk Dergisi, sa.23, ss.1-19, 2026 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.35341/afet.1890579
- Dergi Adı: Afet ve Risk Dergisi
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.1-19
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Risk, modern toplumlarda inşa edilen bir olgudur ve medya, risklerin toplumsal olarak anlamlandırılmasında işlev görür. Uzman görüşleri ve medya anlatıları aracılığıyla afetler, meydana gelmeden önce dahi toplumsal risk kategorileri içerisinde tartışılır. Bu çalışmada, Ulrich Beck’in risk toplumu yaklaşımı ve dijital platformlarla popülerleşen felaket kaydırması kavramı çerçevesinde, dijital haber sitelerinin Instagram’da paylaştıkları “olası İstanbul depremi” haberlerinde riskin nasıl inşa edildiği, kullanıcılar tarafından nasıl anlamlandırıldığı ve felaket kaydırması pratiklerinin nasıl deneyimlendiği incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini, 23 Nisan 2025 İstanbul depremini izleyen 45 günlük dönemde (23.04.2025–06.06.2025), AhrefsTop (2025) verilerine göre en çok takip edilen on dijital haber sitesinin Instagram hesaplarında paylaşılan “olası İstanbul depremi” temalı 27 haber ve bu haberlere yapılan 1053 kullanıcı yorumu oluşturmaktadır. Veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular, deprem riskinin sayısal olasılıklarla mutlaklaştırılan, sürekli alarm hâli üreten, uzman karşıtlıklarıyla belirsizleşen ve mekânsal zafiyet üzerinden kurulan bir anlatıya dönüştüğünü göstermektedir. Risk anlatılarının kullanıcı etkileşimleriyle genişlediği; felaket kaydırmasının öfke, kaygı, korku, alaycılık, kadercilik, rahatlık ve tanımlanamayan ifadeler aracılığıyla görünür olduğu belirlenmiştir. Çalışma, afet riskinin haber söylemleri ve kullanıcı etkileşimleriyle yeniden üretildiğini ortaya koyarak felaket kaydırmasını risk toplumunun dijital medyadaki görünür pratiklerinden biri olarak ele almakta ve ilgili literatüre katkı sunmaktadır.