İİnsan unsuru ile teknolojiyi entegre eden sanayi 5.0 kavramı günümüzde yerini toplum zekâsının dijitalize olduğu ve iş gücünün de dijitalize edilerek yapay zekâ sistemlerinin kontrol ve denetimine girmesi anlamına gelen sanayi 6.0’a bırakmaktadır. Çok uzun yıllar insan gücüne bağlı çalışan bankacılık sektörü de doğal olarak bu gelişimden payını almak istemekte ve dijitalleşmektedir. Bu çalışma Türkiye’de son yıllarda gelişen kamu sermayeli katılım bankaları çalışanlarının yapay zekâ bankacılık uygulamalarına öğrenme, sosyoteknik körlük, iş değiştirme ve yapay zekâ konfigürasyonu faktörleri açısından bakış açılarını ölçmek için yapılmıştır. Çalışmada 2023 yılı sonu ile faaliyette bulunan üç kamu sermayeli katılım bankası çalışanları dâhil edilmiştir. Katılımcılar cinsiyet değişkenine göre sosyoteknik körlük faktöründe anlamlı düzeyde farklılık göstermekte ve kadın katılımcılar erkek katılımcılara göre yapay zekâ uygulamalarının sorunlara yol açacağı, kötüye kullanılacağı ve kontrol dışına çıkabileceğini düşünmektedir. Katılımcılar medeni değişkenine göre sosyoteknik körlük faktöründe anlamlı düzeyde farklılık göstermekte ve evli katılımcılar bekâr katılımcılara göre yapay zekâ uygulamalarının sorunlara yol açacağı, kötüye kullanılacağı ve kontrol dışına çıkabileceğini düşünmektedir. Mesleki deneyim değişkenine göre ise 48 ay ve üzeri çalışma süresi olan katılımcılar açısından sosyoteknik körlük faktörü tehdit oluşturmazken 25-36 ay arası çalışma süresi olan katılımcılar tehdit olarak algılamaktadır.
The concept of industry 5.0, which integrates the human element with technology, is now being replaced by industry 6.0, which means that the intelligence of society is digitalized and the workforce is digitalized and comes under the control and supervision of artificial intelligence systems. The banking sector, which has been dependent on human labor for many years, naturally wants to take its share of this development and is digitalizing. This study was conducted to measure the perspectives of the employees of publicly owned participation banks in Turkey, which have been developing in recent years, on artificial intelligence banking applications in terms of learning, sociotechnical blindness, job change, and artificial intelligence configuration factors. In the study, employees of three publicly owned participation banks operating as of the end of 2023 were included. Participants differed significantly in the sociotechnical blindness factor by the gender variable: female participants, compared to male participants, think that artificial intelligence applications will lead to problems, be misused, and spiral out of control. Participants differed significantly by the marital status variable: married participants, compared to single participants, think that artificial intelligence applications will lead to problems, be misused, and spiral out of control. According to the professional experience variable, the sociotechnical blindness factor does not pose a threat for participants with 48 months or more working experience, while participants with 25-36 months of working experience perceive it as a threat.
