Akademik Veri Yönetim Sistemi
5th INTERNATIONAL MULTIDISCIPLINARY STUDENT CONGRESS IN THE LIGHT OF SCIENCE , Eskişehir, Türkiye, 17 - 19 Nisan 2026, ss.86-87, (Özet Bildiri)
Kurumsal sürdürülebilirlik, işletmelerin ekonomik performanslarını sürdürürken çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) boyutlarını da dikkate alarak uzun vadeli değer yaratmalarında önemli bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Son yıllarda sürdürülebilirlik odaklı yatırımların küresel ölçekte 30 trilyon doların üzerinde bir hacme ulaştığı ve yatırımcıların yaklaşık %70’inin yatırım kararlarında ESG kriterlerini dikkate aldığı görülmektedir. Ancak bu artan ilgi, işletmelerin sürdürülebilirlik performanslarını olduğundan daha olumlu göstermek amacıyla “greenwashing” uygulamalarına yani yanıltıcı beyanlarda bulunmalarına neden olmaktadır. Greenwashing Türkçe adıyla “yeşil aklama” şirketlerin ürünleri, hizmetleri veya markaları hakkında çevreye duyarlı oldukları ile ilgili yanıltıcı bilgiler vererek tüketicilerin çevre dostu tercihlerine hitap etmeye çalıştıkları bir uygulamadır. Greenwashing, bugün pek çok sektörde (tekstil, moda, otomotiv, gıda, ambalaj vb.) karşımıza çıkmaktadır. Bu sektörlerde faaliyet gösteren bazı şirketler, ürünlerinin organik, doğal, geri dönüştürülebilir, karbon nötr, enerji tasarruflu gibi niteliklere sahip olduğunu belirterek, tüketicilerin inancını kazanmaya çalışmaktadırlar. Ancak bu iddiaların arkasında gerçek bir delil veya belge bulunmamaktadır. Tersine, bu şirketlerin üretim, dağıtım veya tüketim aşamaları, çevreye büyük zararlar verebilmektedir. 2023 yılında, finans ve bankacılık sektörlerinde greenwashing vakalarında %70 oranında bir artış gözlemlenmiştir. Ancak 2024 verileri, genel greenwashing vakalarında ilk kez altı yılın ardından %12'lik bir azalma görülmektedir. Avrupa'da, 2024 yılında 918 şirketin greenwashing riski taşıdığı bildirilmiştir; bu sayı 2023'e göre %19 oranında bir azalma göstermektedir. Öte yandan, Amerika Birleşik Devletleri'nde aynı dönemde greenwashing vakalarında %6'lık bir artış yaşanmıştır. Tüketicilerin %85'i, greenwashingin artan bir sorun olduğunu belirtirken, %93'ü şirketlerin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşacağına güvenmektedir. Bu durum, şirketlerin çevresel taahhütlerini daha şeffaf ve doğrulanabilir bir şekilde somut verilerle ve bağımsız denetimlerle sunmalarının önemini vurgulamaktadır. Çevre dostu ürün satın alarak hem kendilerine hem de gezegene katkı sağladıklarını düşünen tüketiciler, yanıltıcı çevresel iddialar nedeniyle kandırılabilmektedir. Bu durum, çevre bilincini azaltarak yeşil ürünlere karşı kuşku ve ilgisizliğe yol açabilmektedir. Greenwashing ile etkin mücadele, tüketicilerin bilinçli ve duyarlı olmasına bağlıdır. Tüketicilerin, ürünlerin etiketlerini, içeriklerini, belgelerini ve kaynaklarını inceleyerek gerçek çevre dostu özellikleri ile yanıltıcı iddiaları ayırt edebilmeleri gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, kurumsal sürdürülebilirlik bağlamında greenwashing uygulamalarının işletmelerin şeffaflık, güven ve hesap verebilirlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. İşletmelerin sürdürülebilirlik performanslarını doğru ve açık bir şekilde raporlamaları, hem paydaş güveninin artırılması hem 51
de uzun vadeli kurumsal başarının sağlanması açısından temel bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir.
Corporate sustainability stands out as an important approach for businesses to create long-term value by maintaining their economic performance while also taking into account environmental, social, and governance (ESG) dimensions. In recent years, it is observed that sustainability-focused investments have reached a global scale of over $30 trillion, and approximately 70% of investors take ESG criteria into account when making investment decisions. However, this increased interest is causing businesses to engage in "greenwashing" practices, that is, to make misleading statements in order to portray their sustainability performance more favorably than it actually is. Greenwashing (Turkish: “yeşil aklama") is an application in which companies try to address the environmentally friendly preferences of consumers by providing misleading information about their products, services or brands that they are environmentally sensitive. Greenwashing is used in many industries today (textile, fashion, automotive, food, packaging, etc.) appears in front of us. Some companies operating in these sectors attempt to gain consumers' trust by claiming that their products possess qualities such as being organic, natural, recyclable, carbon neutral, or energy-efficient. However, there is no actual evidence or documentation supporting these claims. Conversely, the production, distribution, or consumption stages of these companies can cause significant environmental harm. In 2023, there was a 70% increase in greenwashing cases in the finance and banking sectors. However, the 2024 data shows a 12% decrease in overall greenwashing cases for the first time in six years. In Europe, it was reported that 918 companies carried a greenwashing risk in 2024; this represents a 19% decrease compared to 2023. On the other hand, during the same period in the United States, there was a 6% increase in greenwashing cases. While 85% of consumers state that greenwashing is an increasing problem, 93% trust that companies will achieve their sustainability goals. This situation highlights the importance of companies presenting their environmental commitments with concrete data and through independent audits in a more transparent and verifiable manner. Consumers who believe they are contributing to both themselves and the planet by purchasing environmentally friendly products may be deceived by misleading environmental claims. This situation can reduce environmental awareness and lead to skepticism and indifference towards green products. Effective combat against greenwashing depends on consumers being conscious and discerning. Consumers need to be able to distinguish genuine environmentally friendly features from misleading claims by examining product labels, ingredients, documentation, and sources. The aim of this study is to examine the impact of greenwashing practices on businesses' levels of transparency, trust, and accountability within the context of corporate sustainability. Accurate and transparent reporting of businesses' sustainability performance is considered a fundamental requirement both for increasing stakeholder trust and ensuring long-term corporate success.