Kronik Tıbbi Durumları Olan Pediyatrik Hastalarda Diş Çürüğü Yönetim Örüntüleri: Doğal Dil İşleme Yaklaşımı

Creative Commons License

DEMIR H., Kalaoglu E. E., Mertoğlu S.

Journal of Behçet Uz children's hospital (Online), cilt.16, sa.2, ss.127-139, 2026 (ESCI, Scopus, TRDizin)

Özet

Amaç: Kronik çocukluk çağı hastalıkları, diş çürüğü yönetimi açısından önemli zorluklar ortaya koymaktadır. Ancak araştırma alanının tematik yapısı yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, pediyatrik kronik hastalıklar ile diş çürüğü alanının bilgi yapısını, tematik evrimi ve atıf dinamiklerini sistematik olarak araştırmıştır. Yöntem: Web of Science’tan (1990-2026) toplam 545 özet, doğal dil işleme kullanılarak analiz edilmiştir. K-means kümeleme ve temel bileşenler analizi tematik gruplandırmada, Gizli Dirichlet ayırımı ise konu modelleme amacıyla kullanılmıştır. Zamansal evrim ve atıf etkisi değerlendirilmiş, sosyal ağ analizi ise kavramsal bağlantıları göstermiştir. Bulgular: Analizler sonucunda üç farklı bilgi kümesi ortaya çıkmıştır: Küme 0 (uzmanlaşmış çalışmalar, ortalama atıf =27), Küme 1 (ana akım paradigma, ortalama atıf =80) ve Küme 2 (gelişmekte olan araştırma, ortalama atıf =19). Beş araştırma teması belirlenmiştir (tutarlılık =0,365): Genel pediyatrik ağız sağlığı epidemiyolojisi, çocukluk çağı çürük risk faktörleri, hasta merkezli hastalık-diş sağlık ilişkileri, karşılaştırmalı metodolojik çalışmalar ve astım odaklı araştırma. Zamansal analiz dört aşama ortaya koymuştur: gizil dönem (1990-2000), uyanış (2000-2006), ilk büyüme (2006-2015) ve hızlandırılmış genişleme (2020 sonrası). Hasta merkezli konular 2026 yılına kadar yılda 18-19 yayına ulaşarak zirve yapmıştır. Hastalığa özgü analiz, diyabet (124 yayın), astım (82) ve serebral palsi (59) üzerinde yoğunlaşırken, orak hücreli anemi ve juvenil artrit yetersiz temsil edilmiştir. Sosyal ağ analizi, klinik sonuçları yaşam kalitesi kavramlarına bağlayan merkezi düğümler olarak yer almıştır. Sonuç: Alan, tanımlayıcı epidemiyolojiden hasta merkezli ve toplum odaklı yaklaşımlara doğru kaymıştır. Kalıcı tematik ve hastalığa özgü boşluklar, ihmal edilmiş kronik pediyatrik hastalıkları ele alan bütünleştirici, disiplinler arası araştırma ihtiyacını vurgulamaktadır.
Objective: Chronic childhood diseases present significant challenges for dental caries management, yet the intellectual structure of the research domain remains poorly mapped. This study systematically characterizes the knowledge structure, thematic evolution, and citation dynamics at the intersection of pediatric chronic diseases and dental caries management. Method: A total of 545 abstracts from the Web of Science (1990-2026) were analyzed using natural language processing. K-means clustering and principal component analysis identified intellectual groupings while Latent Dirichlet allocation enabled topic modeling. Temporal evolution and citation impact were assessed, and co-occurrence network analysis revealed conceptual linkages. Results: Three distinct knowledge clusters emerged: Cluster 0 (specialized studies, average number of citations =27), Cluster 1 (mainstream paradigm, average number of citations =80), and Cluster 2 (emerging research, average number of citations =19). Five optimal research themes were identified (coherence =0.365): General pediatric oral health epidemiology, childhood caries risk factors, patient-centered disease- dental health relationships, comparative methodological studies, and asthma-focused research. Temporal analysis revealed four phases: latent (1990-2000), awakening (2000-2006), initial growth (2006-2015), and accelerated expansion (post-2020). Patient-centered topics peaked at 18-19 publications annually by 2026. Disease-specific analysis showed concentration on diabetes (124 publications), asthma (82), and cerebral palsy (59), with notable underrepresentation of sickle cell anemia and juvenile arthritis. Network analysis identified “oral health,” “disease,” and “caries” as central nodes, linking clinical outcomes to quality-of- life concepts. Conclusion: The domain has shifted from descriptive epidemiology toward patient-centered and community-oriented approaches. Persistent thematic and disease-specific gaps highlight the need for integrative, interdisciplinary research addressing neglected chronic pediatric conditions.