Türkiye Karayolu Yük Taşımacılığının Elektrifikasyonunda Karbon ve Lastik Aşınması Ödünleşimi Üzerine Çok Kirleticili Bir Yeşil Tedarik Zinciri Senaryo Analizi
Sürdürülebilir Yeşil Tedarik Zinciri Yönetiminde Sektörel Uygulamalar, Murat Kemal Keleş, Editör, Özgür Yayınları, Gaziantep, ss.47-67, 2026
- Yayın Türü: Kitapta Bölüm / Araştırma Kitabı
- Basım Tarihi: 2026
- Yayınevi: Özgür Yayınları
- Basıldığı Şehir: Gaziantep
- Sayfa Sayıları: ss.47-67
- Editörler: Murat Kemal Keleş, Editör
- İstanbul Gelişim Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Elektrikli ağır ticari araçlar, karayolu yük taşımacılığının karbonsuzlaştırılmasında başlıca politika araçlarından biri olarak görülür. Elektrifikasyonu yalnızca karbon emisyonları üzerinden değerlendirmek ise tedarik zinciri sürdürülebilirliğinin diğer çevresel boyutlarını görünmez kılabilir. Bu bölüm, Türkiye'deki ağır ticari karayolu yük filosunu 2030 ve 2035 yılları için yüzde 25, yüzde 50, yüzde 75 ve yüzde 100 elektrifikasyon senaryoları altında inceler. Değerlendirme, depodan tekerleğe karbon emisyonlarını, lastik aşınmasından kaynaklanan mikroplastik parçacıkları ve fren aşınması kaynaklı partikül maddeyi birlikte ele alır. TÜİK taşıt-kilometre istatistikleri, EMEP/EEA emisyon envanteri katsayıları ve bataryalı elektrikli kamyonlara ilişkin uluslararası gerçek kullanım verileri kullanılarak her senaryo için 20.000 yinelemeli Monte Carlo benzetimi yürütülmüştür. Bulgular, filonun 2035'e kadar tamamen elektrikli hâle gelmesi durumunda ortalama depodan tekerleğe karbon emisyonlarının yüzde 66,2 azalacağını, lastik aşınma parçacıklarının ise yüzde 21,7 artacağını göstermektedir. Karbon azalımı ile lastik aşınmasındaki artış arasındaki Pareto sınırı yaklaşık doğrusal görünse de iki sonuç farklı mekanizmalar tarafından belirlenir. Elektrik şebekesinin karbonsuzlaşması karbon kazancını büyütürken lastik aşınması maliyetini değiştirmez. Bu sonuç, elektrikli aracın kendiliğinden yeşil lojistik anlamına geldiği varsayımını sınırlar ve performans ölçümünde karbon merkezli göstergeler yerine çok kirleticili ölçütlerin kullanılmasını gerektirir. Bölüm, resmî ve ikincil kaynaklar üzerinden lastik teknolojisi, yük yönetimi, finansman ve Euro 7 uyumu için politika önerileri geliştirir.