Yaya Hareketliliği ve Güvenliği Bakımından Hizmet Düzeylerinin Esenyurt Bağlarçeşme Caddesi Üzerinde İncelenmesi

Bu çalışma, yaya hareketliliği ve güvenliği açısından kaldırım hizmet düzeylerinin kapsamlı bir biçimde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma alanı olarak İstanbul ili Esenyurt ilçesinde yer alan Bağlarçeşme Caddesi seçilmiş ve bu cadde üzerinde yürütülen analizler, kentsel yaya altyapısının mevcut durumunu ortaya koymayı hedeflemiştir. Tezin ilk bölümünde, yaya ulaşımına ilişkin temel kavramlar, yaya hareketliliğinin kent içi ulaşım sistemlerindeki rolü ve yaya güvenliğinin önemi ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. İkinci aşamada ise hem Türkiye’deki hem de uluslararası alandaki yaya altyapı standartları karşılaştırmalı olarak incelenmiş; bölgeye ait istatistikî veriler değerlendirilmiş ve mevcut yaya yoğunluğu ile fiziksel altyapı arasındaki ilişki detaylı biçimde analiz edilmiştir.

Kaldırım hizmet düzeylerinin belirlenmesinde, uluslararası geçerliliğe sahip iki yöntem kullanılmıştır: Pedestrian Comfort Guidance for London (PCGL) ve Highway Capacity Manual (HCM, 2010). Bu yöntemlerin uygulanmasında İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden (İBB) temin edilen yaya sayım verileri temel alınmış; her bir kaldırım segmenti genişlik, alan büyüklüğü, işgal durumu gibi fiziksel ölçütler üzerinden değerlendirilmiştir. Formülasyonlar aracılığıyla hizmet düzeyleri hesaplanmış ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda, cadde üzerinde elverişli ve elverişsiz yaya alanları tespit edilmiştir.

Çalışmanın bulguları, yalnızca mevcut durumu ortaya koymakla sınırlı kalmamış; aynı zamanda hizmet düzeylerinin artırılmasına yönelik somut öneriler geliştirilmiştir. Bu öneriler, yaya güvenliği, erişilebilirlik ve konfor ilkeleri doğrultusunda hazırlanmış olup, uygulandığında hizmet düzeylerinde meydana gelen değişimler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Eski ve yeni hizmet düzeyleri karşılaştırmalı biçimde programa işlenerek görsel ve sayısal olarak ortaya konmuştur.

Sonuç olarak, bu tez, kent içi yaya altyapısının hizmet düzeyi temelli analizine önemli bir katkı sunmaktadır. Mikro ölçekte yapılan bu değerlendirme, yaya hareketliliğini destekleyen planlama ve düzenleme stratejilerine ışık tutmakta; erişilebilir, güvenli ve konforlu bir yaya ortamının oluşturulmasına yönelik bilimsel bir zemin sağlamaktadır. Böylece çalışma, hem akademik literatüre hem de yerel yönetimlerin uygulamalarına yol gösterici nitelikte bir kaynak olarak değerlendirilebilir.