Takım sporcularında bilişsel odaklı psikoeğitim programının performans kaygısı, zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik ile etkileşiminin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, PSİKOLOJİ , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA EDA AĞKÜN
Danışman: Nurhan Naz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı, takım sporcularına yönelik olarak, bilişsel odaklı psikoeğitim programının, performans kaygısı,zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik üzerindeki yapılandırılmış etkisini incelemektir. Çalışmanın amacına yönelik psikoeğitim programı bilişsel davranışçı yaklaşım ekolüne göre yapılandırılmış, her bir oturum 60 dakika olup,7 haftalık psikoeğitim oturumu şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcıların U14 ve U15 yaş gruplarında sporcu olmaları, bu grupların antrenman ve maç programlarının farklı zaman dilimlerinde gerçekleşmesi ve katılımcıların farklı gruplardan oluşması nedeniyle, psikoeğitim oturumları her iki grup için ayrı zamanlarda planlanmış ve uygulanmıştır. Çalışma için Gençlerbirliği SK Futbol kulübü profesyonel işler sorumlusu ile görüşülmüş, gerekli izin alınarak, alt yapı sporcuları ebeveyn izinleri ile birlikte sporcuların onamları alınarak Ankara'da bulunan Gençlerbirliği alt yapı U14 ve U15 sporcuları ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Gruplara katılım kriteri olarak katılımcıların gönüllü katılmaları, ebeveyn izni, kulüp izni temel alınmıştır. Çalışma yarı deneysel bir çalışma olup, kontrol gruplu ve deney gruplu olarak ön test ve son test çalışması gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna (25 sporcu), kontrol grubuna (25 sporcu) birey katılım sağlamış olup her iki grubada psikoeğitim programının kaygı düzeyi, zihinsel dayanıklılık düzeyi ve bilişsel esneklik ile etkileşiminin değerlendirmek acıyla ön test ve son testte Sporda Kaygı-2 Ölçeği, Ergenlerde Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın etkisini incelemek amacıyla, Bağımsız Örneklemler T-Testi, Bağımlı Örneklemler T-Testi ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular incelendiğinde, psikoeğitim programının deney grubunda yer alan katılımcıların, performans kaygısı,zihinsel dayanıklılığı ve bilişsel esneklik düzeyleri üzerinde olumlu yönde anlamlı bir farklılık göstermiş olup, kontrol grubunda yer alan katılımcıların kaygı düzeylerinde artış, zihinsel dayanıklılık yönünden azalma göstermiş, ancak bilişsel esneklik yönünden anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bulgular, psikoeğitim programının deney grubunda performans kaygısını anlamlı düzeyde azalttığını, zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik düzeylerini ise artırdığını göstermiştir. Kontrol grubunda ise kaygı düzeyinde artış ve zihinsel dayanıklılıkta azalma gözlenmiştir. Sonuç olarak, bilişsel odaklı psikoeğitim programının ergen takım sporcuları üzerinde olumlu ve yapılandırılmış bir etki oluşturduğu belirlenmiştir.