EŞİ CEZAEVİNDE OLAN KADINLARIN PROBLEMLERİ İLE İLGİLİ SOSYOLOJİK BİR ARAŞTIRMA (İSTANBUL ESENYURT ÖRNEĞİ)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, SOSYOLOJİ , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM AKPINAR UZUN
Danışman: Kamil Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hangi sebeple olursa olsun bir bireyin cezaevine girmesi, sadece kendisi açısından değil eşi ve varsa çocukları olmak üzere yakın çevresi üzerinde birçok olumsuz durumun ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Evin geçimini sağlayan bir erkeğin cezaevine girmesi, eşinin ve varsa çocuklarının maddi ve manevi sıkıntılara maruz kalmasına, psikolojik, toplumsal ve ekonomik yönden pek çok zorluklarla karşı karşıya gelmesine sebep olmaktadır. Böyle bir durumda, toplumsal cinsiyet kültürümüz de dikkate alındığında, eşi cezaevine düşen kadınlar açısından söz konusu sorunların çok daha olumsuz olacağı muhakkaktır. Bu nedenle eşi cezaevine girmiş olan kadınların, mahkumiyet süreci boyunca ne gibi toplumsal, ekonomik ve psikolojik sorunlarla karşılaştığı, bu sorunlarla baş etme deneyimleri ve toplumda var olma ya da topluma tutunma biçimleri bu araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Bu kapsamda araştırmamız eşi cezaevinde olan kadınlarla ilgili; "Kadına sosyal çevrenin bakış açısı nasıldır?", "Kadının iş bulma ve çalışma hayatındaki yeri nedir?", "Kadının ekonomik durumundaki değişiklikler nelerdir?", "Kadınların yaşadıkları sorunlara karşı içinde bulundukları psikolojik durumlar nelerdir?", ve "Babası cezaevinde olan çocukların sosyolojik ve psikolojik sorunları nelerdir?" vb. problemler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma, bütüncül yaklaşım temelinde nitel araştırma yöntemi ve anlamacı yorumlayıcı yaklaşım benimsenerek yapılmıştır. Araştırma evreni İstanbul Esenyurt ilçesinde yaşayan eşi cezaevinde olan kadınlardır. Araştırmanın örneklemi ise, adı geçen ilçede yaşayan ve eşi cezaevinde olan 20 kadından oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu oluştururken, kolay ulaşılabilir olması sebebi ile kartopu yöntemi seçilmiştir. İstanbul Esenyurt ilçesinde ikamet eden ve eşi cezaevinde olan 20 kadın katılımcı ile derinlemesine görüşme yapılmıştır. Derinlemesine yapılan bu görüşmelerde katılımcıların deneyimledikleri sosyoekonomik, psikolojik ve toplumsal ilişkileri, aile içi problemleri gibi sorunlar göz önüne alınmıştır. Katılımcıların karşılaştıkları bu problemlerle ilgili deneyimleri ve onları çözüş biçimleri sosyolojik açıdan araştırma için önem oluşturmaktadır. Sonuç olarak araştırmada elde edilen veriler göz önünde bulundurulduğunda kadınların çoğunun bu durumdan psikolojik olarak olumsuz etkilendikleri eril bir yapının içinde dezavantajlı konuma düştükleri, zor olan yaşam deneyimlerinin daha da zor bir hal aldığı görülmektedir. Kadınların küçük yaşta yapmış oldukları evliliklerden ötürü, eğitim hayatlarının olmaması veya eksik olması, daha önce çalışma hayatını deneyimlememiş olmaları, çocuklarının bakımını üstlenecek birilerinin olmaması gibi sebepler problemlerini daha da katı hale getirmektedir. Sorunların diğer boyutu ise aile içinde yaşanan şiddet, eşlerinin alkol ve madde kullanımının olmasıdır. Tüm bu sorunlara karşı boşanmayı düşünmeyen kadınlar da araştırma sürecinde karşımıza çıkmıştır. Katılımcıların boşanmak istememesindeki ortak sorunları ise ekonomik olarak kendilerini güçsüz görmeleri ve yaşadıkları aile baskısı gibi sebeplerden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Kadınların aile baskısının sebebi ise geleneksel kültürün etkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Kadınlar, devletin ekonomik desteklerinden faydalanmak istemektedir. Kadınlar, devlettin sosyal yardımlarının artırmasını talep etmektedir. Kadınların bu taleplerinin olması ekonomik sorunların çokluğunu ifade etmektedir. Anahtar Kelimeler: Kadın, toplumsal cinsiyet, suç, cezaevi.