Katı Atık Yönetimi ve Geri Kazanım Süreçlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği; Türkiye'de İş Kazaları Analizi ve Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler ile Karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Alper Boyacı
Danışman: Esra Yalçın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanayileşmenin hızlanması, kentleşmenin yaygınlaşması ve nüfusun büyümesiyle birlikte dünya genelinde oluşan atık miktarı giderek artmaktadır. Artan atık miktarı, doğal kaynakların hızla tükenmesiyle birleştiğinde, ekosistemlerin sürekliliğinin sağlanabilmesi için çevre politikalarının uluslararası ölçekte ele alınmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu kapsamda, sürdürülebilir kalkınma anlayışı gündeme gelmiş; çevresel, ekonomik ve sosyal hedeflere yönelik çeşitli stratejiler ortaya çıkmıştır. Atık yönetimi ve geri kazanım süreçleri ise bu hedeflere ulaşmada önemli bir araç haline gelmiştir. Katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçleri hem çevrenin korunmasına ve istihdamın artırılmasına katkı sağlarken; bu süreçlerin etkin biçimde yürütülmemesi çevre, toplum ve çalışan sağlığı açısından ciddi riskler meydana getirmektedir. Bu nedenle sektördeki iş kazalarının düzenli olarak takip ve analiz edilmesi, risklerin belirlenmesi ve önleyici politikaların geliştirilmesi çalışan yaşamına verilen değerin yanı sıra çevresel duyarlılığın da önemli göstergelerindendir. Bu amaçla, araştırmada Türkiye'de katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçlerinde 2014–2023 yılları arasında meydana gelen iş kazaları SGK istatistik yıllıkları üzerinden kaza sıklık, kaza olabilirlik ve ölümlü kaza olabilirlik oranları gibi iş kazası standardizasyon yöntemleri kullanılarak elde edilen veriler Avrupa Birliği İstatistik Ofisi tarafından yayımlanan kaza istatistik formatına dönüştürülerek hem Türkiye hem de uluslararası düzeyde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, incelenen 10 yıllık süreçte Türkiye'de katı atık yönetimi ve geri kazanım süreçlerinde iş kazalarının %290 oranında arttığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, sektörün toplam istihdam içindeki payı %0,5 ile %0,7 arasında sınırlı bir oranda kalmasına rağmen Türkiye'de faaliyet gösteren tüm meslek gruplarının toplam kaza olabilirlik oranından yaklaşık 2 katından daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sektörün, Avrupa Birliği ülkelerinin en çok ölümlü kaza olabilirlik oranına sahip olan ülkelerinden bile yaklaşık 3 kat üzerinde ölümlü iş kazasına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum Türkiye'de iş kazalarının daha yüksek oranla ölümle sonuçlandığını ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin etkinliğinde yapısal sorunlar bulunduğuna ve önleyici politikaların gözden geçirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.