TURGUT ÖZAL DÖNEMİ DİN-SİYASET İLİŞKİLERİ (1983-1993)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN KILINÇ

Danışman: Şenol Durgun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Din ve siyaset ilişkisi insanlığın var olma süreciyle kendini göstermiş ve ortaya çıktığı andan itibaren gerek din siyasetin yapısında köklü değişikliklere sebep olmuş, gerekse siyaset dinin değişim ve dönüşümlerine etki etmiştir. Din ve siyaset ilişkisi insanlığı bireysel, sınıfsal ve toplumsal olarak çok yakından ilgilendirmiş ve hayatlarını derinden etkilemiştir. Turgut Özal'ı ve O'nun dönemindeki din-siyaset ilişkilerini daha iyi anlamanın yolunun, modernleşmeyi ve modernizmi daha iyi anlamaktan geçtiği düşünülebilir. Modernleşmenin, son yüzyıllarda insanlığa yegane yaşam biçimi olarak sunulduğu görülmektedir. Modernitenin çıkışı, batı dünyasının Orta Çağda kilise ile geçirdiği siyasi tecrübeler neticesinde ortaya konulan siyasi ve toplumsal bir harekettir tespitinde bulunulabilir. Aynı zamanda, siyasi iradeden gelenek ve dinin uzaklaştırılması ile oluşturulmuş bir düşüncenin eseridir denilebilir. Modernizmin kaynağını Orta Çağ Hristiyanlık dini kilisesinin, din ve siyaset boyutunda yaşadığı evrelerde aramak gerektir. Dolayısıyla modernleşmenin temelinde Müslüman siyaseti ve İslam geleneğinin olmadığı görülebilir. Bu nedenle, 16.yüzyıldan günümüze kadar insanlığın yaşamış olduğu siyasi tarihte ve modernizasyon süreçlerinin sonrasında daha yaşayabileceği her türlü dini – siyasi olayda Müslüman siyasetinin olmayacağı kanaatine ulaşılabilir. Müslüman toplumlardaki din – siyaset ilişkilerindeki sorunun asıl nedenini de kendilerinden referans olarak alınmayan ve çıkış kaynağını teşkil etmeyen bir anlayışın, kendi toplumlarına modernizasyon süreçlerini uygulama sonucunda meydana gelen durumlar olarak düşünülmelidir. Modernleşme kuramı, din ve gelenek kavramları yeni katkılar sağlayacağı düşünülen kaynaklardan yararlanılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son dönem Osmanlı modernleşmesi ve Cumhuriyet dönemi modernleşmesi Turgut Özal dönemine kadar aktarılmaya çalışılmıştır. Turgut Özal'ın din – siyaset ilişkileri bağlamında neleri düzeltmenin gayreti içerisinde olduğu, neleri dengelemeye çalıştığı, bütün boyutları ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Din, Siyaset, Laiklik, Turgut Özal