Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara uygulanan hareket eğitimi egzersizlerinin dil ve ilişki kurma becerilerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sporda Psikososyal Alanlar , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜLENT ZENCİRCİ
Danışman: Taner Atasoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırmanın amacı, OSB tanısı almış çocuklara uygulanan sekiz haftalık hareket eğitimi programının dil gelişimi ve ilişki kurma becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, kontrol grupsuz tek gruplu ön test–son test zayıf deneysel desen kapsamında yürütülmüştür. Çalışma grubunu Çorlu’daki devlet ve özel rehabilitasyon merkezlerine devam eden, DSM-5 tanı ölçütlerine göre OSB tanısı almış 15 çocuk oluşturmuştur. Katılımcıların daha önce benzer bir hareket eğitimi almamış olmaları ve düzenli ilaç kullanmamaları dahil edilme kriterleri olarak belirlenmiştir. Sekiz hafta boyunca haftada iki gün, 45’er dakikalık toplam 16 oturumdan oluşan hareket eğitimi programı uygulanmıştır. Program, temel motor becerilerin yanı sıra sosyal etkileşimi destekleyen grup etkinlikleri, ortak dikkat ve yönerge takip çalışmalarını içermiştir. Veri toplama aracı olarak Otizm Davranış Kontrol Listesi (ABC) kullanılmış, ölçek hem aileler hem de eğitmenler tarafından ön test ve son test olarak doldurulmuştur. Ölçümler ilişki kurma ve dil becerisi alt boyutları üzerinden değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş, Shapiro-Wilk testi ve çarpıklık-basıklık değerleri doğrultusunda verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiştir. Bu nedenle ön test-son test karşılaştırmalarında bağımlı örneklem t-testi kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular, hareket eğitimi programının hem ilişki kurma hem de dil becerilerinde istatistiksel olarak anlamlı iyileşme sağladığını göstermiştir (p<,001). ABC ölçeğinde düşük puanların daha iyi işlevselliği göstermesi dikkate alındığında, son test puanlarındaki düşüş olumlu gelişimi ifade etmektedir. Özellikle ilişki kurma becerilerindeki değişimin dil becerilerine kıyasla daha yüksek düzeyde olması, hareket eğitiminin sosyal etkileşim becerileri üzerinde daha güçlü bir etki oluşturduğunu göstermektedir. Ayrıca veli ve eğitmen değerlendirmeleri büyük ölçüde tutarlılık göstermiş, yalnızca son test dil becerisi alt boyutunda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır (p=,027). Bu durum, dil becerilerindeki gelişimin doğal yaşam ortamında ebeveynler tarafından daha belirgin şekilde gözlemlenebildiğini düşündürmektedir. i Sonuç olarak, sekiz haftalık hareket eğitimi programının OSB’li çocuklarda dil gelişimi ve özellikle ilişki kurma becerileri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, hareket temelli müdahalelerin erken müdahale programlarına entegre edilmesinin önemini desteklemektedir.