Dış Kaynak Kullanımında Spor Pazarlamasının ve Lojistik Faaliyetlerin Yeri Açısından Yeni Bir Karar Modeli Önerisi: Futbol Endüstrisinde Bir Uygulama

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, İŞLETME , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUSTAFA SUBAŞI

Danışman: Adnan Duygun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Spor faaliyetleri içerisinde önemli bir role sahip olan tedarikçi seçimi sportif aktivitelerin başarısına, etkinliğine ve genel performansına doğrudan ve dolaylı etkileri olan önemli bir karar problemidir. Bunun yanı sıra, izleyici memnuniyetinin önemli ve hayati bir bileşeni olarak kabul etmek mümkündür. Dolayısıyla spor kulüpleri ve diğer paydaşlar, organizasyonları planlarken bu faktörü dikkate almak ve buna göre faaliyetlerini yapılandırmak durumundadır. Bu perspektifte bir spor kulübü, faaliyetleri ile ilgili hizmet tedarikçisi seçimini ciddiyetle ele almak ve buna ilişkin süreçler tasarlamak zorundadır. Buna bağlı olarak, olası alternatiflerin titizlikle ele alınması ve bunların değerlendirilmesi ve seçilmesi için dikkate alınması gereken kriterlerin saptanması, ek olarak güçlü, uygulanabilir ve belirsizliklerle başa çıkabilen bir metodolojik çerçevenin oluşturulması, söz konusu karar verme probleminin çözümünde önemli roller üstlenebilmektedir. Bu çalışma sayesinde, derinlemesine bir literatür taraması, ilgili alanda gerçekleştirilen kapsamlı saha çalışmaları ve araştırmaların sonuçlarına dayanarak, literatürde üç önemli boşluğun olduğu tespit edilmiştir. Birinci olarak, spor aktiviteleri için hizmet tedarikçisi seçimine yönelik çalışma sayısı son derece azdır. Bu yönüyle yönetimsel ve pratik çıkarımlar üretebilmek için bu çalışmaların sayısı yetersizdir. İkinci olarak literatürdeki çalışmalarda gereksinimleri karşılayacak nitelikte güvenilir, güçlü ve belirsizliklerin üstesinden gelebilecek metodolojik bir çerçeve eksikliği vardır. Bu açıdan, zaten az sayıda olan mevcut çalışmalar uygulayıcılara gerçek hayat problemlerinde uygulayabilecekleri bir yaklaşım önermemektedir. Üçüncü olarak ise; spor tedarikçilerini değerlendirmek üzere, üzerinde uzlaşılmış ve genel kabul gören bir kriter seti bulunmamaktadır. Mevcut çalışmalarda kullanılan kriter setlerinin nasıl belirlendiği yeterince açık değildir. Aynı zamanda kriterleri belirlemek için uygulanan yöntem ya da yöntemler konusunda da yeterli kanıtlar bu çalışmalarda mevcut değildir. Bütün bu gereksinimleri ve boşlukları akılda tutarak ortaya konan bu çalışma, bahsi geçen üç boşluğun da giderilmesine, futbol endüstrisinde bir uygulama ile katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda ilk olarak belirsizlikleri en yüksek düzeyde yakalayan ve işleyen bir yaklaşım olan Tip-2 nötrosopik bulanık sayılar perspektifinde son derece güncel ve etkili bir "çok kriterli karar verme yaklaşımı" olan SWARA yöntemi futbol tedarikçilerinin değerlendirilmesi ve seçilmesi için bir metodolojik çerçeve olarak önerilmektedir. Ek olarak bu çalışma, kapsamlı bir literatür taramasının yanı sıra futbol endüstrisinde deneyimli ve derinlemesine bilgi sahibi uzmanlarla birlikte yürütülen saha çalışması ile gerçekleştirilmiştir. Bu yönüyle, çalışma güncel ve gerçek hayat problemlerine uygun bir kriter seti sunmaktadır. Bu kriter seti futbol endüstrisinde ortaya çıkan karar verme problemlerini çözmek üzere karar vericiler tarafından dikkate alınabileceği gibi, bu konuda gelecekte çalışma yapacak yazar ve araştırmacılar için de ilham verici olabilecektir. Araştırma metodolojisi uygulandıktan sonra, geçerliliğe ve tutarlılığa ilişkin üç aşamadan oluşan kapsamlı bir duyarlılık analizi yapılmıştır. Analizin sonuçları önerilen yeni karar modelinin son derece kararlı, tutarlı ve güçlü bir karar verme aracı olduğunu onaylamaktadır.