UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı Kapsamında Edirne’nin Gastronomi Şehri Olma Potansiyelinin İncelenmesi: Bir Model Önerisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Gastronomi Ve Mutfak Sanatları , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK İŞÇİMEN

Danışman: Murat Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde yemek kavramı, beslenme unsuru olmanın yanı sıra ekonomik kalkınmanın da bir unsurudur. Deniz-kum-güneş temalı tatil destinasyonu arayışına turistlerin yeni lezzet beklentisi ve arayışının da eklenmesi, gastronomi turizmi hareketliliğinin dünya çapında popülaritesini arttırmıştır. Bu çalışma, Edirne mutfağının sahip olduğu çekici zengin yapısı; bu zenginliğin Edirne gastronomisinin üretim boyutu, tüketim boyutu ile ele alınıp gastronomi turizmi açısından bölgesel ve ulusal anlamda ekonomideki yeri ve potansiyelini değerlendirip, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı gastronomi temasına uygunluğu ve gastronomi şehri olma potansiyelinin bir incelemesidir. Çalışmada, Unesco Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında; Edirne'de gastronomi, gastronomi turizmi, gastronomi unsurları, gastronomi ürünlerinin sınıflandırılması, gastronomi deneyimi konu başlıkları incelenmiş ve elde edilen bilgiler ışığında Edirne şehrinin mevcut gastronomi potansiyeli ölçülmüştür. Çalışmanın amacı; Edirne'nin UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı'na gastronomi teması kapsamında gastronomi şehri olması durumunun değerlendirilmesi hususunda potansiyelinin incelenmesi oluşturmaktadır. Çalışmada, karma yöntem kullanılmış, anket tekniği ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Belirlenen anket Edirne ilinde 217 bireye uygulanmış ve Edirne iline ait nicel ham veriler elde edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile Edirne ilinde 17 bireyden nitel ham veriler elde edilmiş ve uzman görüş ve beklentileri belirlenmiştir. Çalışmada, Nicel bulgular, katılımcıların Edirne mutfağını özgün ve güçlü bulduğunu; gastronominin istihdam ve şehir ekonomisine katkı sağlayacağını düşündüğünü göstermektedir. Yerel mutfak özgünlüğü, coğrafi işaretli ürünler ve festivaller öne çıkarken; tanıtım, kurumsallaşma ve uluslararası görünürlükte eksiklikler belirlenmiştir. Nitel bulgular, Edirne mutfağının Osmanlı mirası ve Balkan etkisiyle çok katmanlı bir kimliğe sahip olduğunu; gastronominin şehir markalaşması için stratejik bir araç olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır. Paydaşlar, yerel ürünlerin korunması, eğitimli mutfak personeli ihtiyacı ve iş birliği eksikliğini vurgulamış; UNESCO sürecinin bütüncül bir yönetşim modeliyle yürütülmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Edirne'nin Gaziantep ve Hatay gibi UNESCO gastronomi şehirleriyle benzer potansiyel taşıdığı; ancak tanıtım stratejilerinin yetersizliği ve kurumsal koordinasyon eksikliğinin gelişimi sınırladığı görülmektedir. Bu bağlamda, Gastronomi Koordinasyon Kurulu'nun oluşturulması, coğrafi işaretli ürünlerin artırılması, eğitim programlarının desteklenmesi ve uluslararası etkinliklere aktif katılım önerilmektedir. Nitel ve Nicel verilerin ışığında Edirne'nin UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı gastronomi temasında gastronomi şehri olma potansiyelinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda geliştirilen Bir Model önerisi sunulmuştur.