Postmodern eleştiri örneği olarak "Don't Look Up" filminin göstergebilimsel analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, İLETİŞİM TASARIMI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BATIKAN KARABACAK

Danışman: Erdem Çağla

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüz dünyasının karmaşık iletişim yapısı ve işaretler üzerinden kurulan anlam dünyası göz önüne alındığında, filmlerin de bu işaretler sistemi içerisinde önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Her bir görsel ve işitsel öğenin potansiyel anlam taşıdığı bu yapıda, göstergebilimsel analizler, filmlerin derinlemesine anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. İşte bu sebeple; postmodern bir medya ortamı olan Netflix platformunda yayınlanan "Don't Look Up" filmi, postmodern bir eleştiri örneği olarak dikkat çekmektedir. Bu tez; filmin içerisinde yer alan göstergeleri göstergebilimsel yöntemle analiz edilerek açıklamayı amaçlamaktadır. Zamanın tek gerçekliği, modernizmin "tek gerçek" önermesinin doğruluğu, sosyal medya ve medya üzerinden siyasetin gerçekliği manipüle ederek toplumsal algıları yönetmesi, bireyin beğenilme ve sevilme hedonizminin gerçekliğin ve toplumsal çıkarların önüne geçmesi, gerçeklikten asla kaçılamayacağı, zenginler ve siyasilerin çıkar işbirliği gibi günümüzde çoğu kez karşılaştığımız durumlar filmin anlatıları arasında yer almaktadır. Bu bakımdan film bir belgesel ve ayna gibi görülebilir. Çalışma, özellikle filmdeki postmodern eleştiri öğelerini Roland Barthes'in Göstergebilimsel yöntemi kullanılarak açıklamayı hedeflemektedir. Ayrıca filmin temel anlatısı, karakterler, mekanlar, kullanılan renkler, sesler ve diğer sinematografik unsurlar birer gösterge olarak ele alınacak ve bu göstergelerin taşıdığı anlamlar, gösteren-gösterilen ilişkisi, düzanlam-yananlam, mitler vb. üzerinden analiz edilecektir. Göstergebilimsel yöntemin tercih edilme sebebi bu eleştirilerin somut olarak filmdeki gösterge öğeleri ile birlikte açıklanabilecek olmasıdır. Çözümleme sırasında özellikle gösteren-gösterilen ilişkisi içerisinde; göstergenin gösterenin kendisi olduğu durumlara dikkat edilecektir. Bu sayede tutarlı bir göstergebilimsel bir analiz yapılacaktır.