Orta Yetişkinlikte Bilişsel Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Algılanan Stres Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ , Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İPEK NAZ KARAGÜLLE
Danışman: Selcen Yetkin Özden
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmamızda; orta yetişkinlikte bilişsel esneklik, psikolojik sağlamlık ve algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi; olası bağlantıların ortaya konması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte orta yetişkinlikte bilişsel esneklik, psikolojik sağlamlık ve algılanan stres düzeylerinin ayrı ayrı bulgulanması; sosyodemografik değişkenler ile ilişkilerinin de ortaya konması hedeflenmektedir. Bununla beraber araştırma değişkenlerinin birbirleriyle ilişkisi de çalışılmıştır. Çalışmamız, 45-64 yaş arası orta yetişkinlerin bilişsel esneklik, psikolojik sağlamlık ve algılanan stres düzeyinin arasındaki bağlantıyı araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya 200 kişi katılım sağlamıştır ve katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmaktadır. Katılımcıların okuma-yazma bilmemesi ve aktif psikopatolojiye sahip olması çalışmanın dışlama kriterlerini oluşturmaktadır. Araştırma için; örneklem grubunu oluşturan gönüllü orta yaş yetişkinlere Bilişsel Esneklik Envanteri, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği uygulaanmıştır. Yetişkinlere, sorulara içten ve doğru yanıt vermelerinin önemi ve gizlilik ilkesine bağlı kalınacağı belirtilecektir. Katılımcılar öncelikle demografik bilgi formunu doldurup ardından bilişsel esnekliklerinin tespiti için "Bilişsel Esneklik Envanteri", psikolojik sağlamlıklarını değerlendirmek için "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" ve algılanan stres düzeylerini belirlemek için "Algılanan Stres Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Demografik değişkenlere göre ilişki, korelasyon analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Normallik testleri uygulanıştır ve parametrik testlerin kullanımı uygun görülmüştür. Ayrıca ölçekler için güvenirlik testleri yapılmıştır. Orta yetişkinlikte kontrol alt boyutu, bilişsel esneklik, psikolojik sağlamlık ve algılanan stres düzeyiyle eğitim düzeyi değişkeni arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Orta yetişkinlikte bilişel esneklik kontrol alt boyutu, psikolojik sağlamlık ve algılanan stres düzeyi ile gelir düzeyi değişkeni aralarında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). Ayrıca, orta yetişkinlik dönemindeki bireylerin bilişsel esneklik düzeylerinin psikolojik sağlamlık ve algılanan stres ile ilişkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgular, bilişsel esneklik ile psikolojik sağlamlık arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu(r = ,311; p < 0.01), bilişsel esneklik ile algılanan stres arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir(r = -,152; p < 0.05). Bunun yanında, psikolojik sağlamlık ile algılanan stres arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır(r = -,547; p < 0.01). Sonuç olarak, araştırmanın amacı doğrultusunda bulguların hipotezleri desteklediği görülmektedir. Çalışmamızın amacına ulaştığı düşünülmektedir.