Aşırı kilolu ve obez bireylerde kilo açısından kendini damgalama ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesinde yaşantısal kaçınmanın aracı rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLAN GÜLAÇAN

Danışman: Mehmet Oğuzhan Kılınçel

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı aşırı kilolu ve obez bireylerde kilo açısından kendini damgalama ve duygusal yeme arasındaki ilişkide yaşantısal kaçınma davranışlarının aracılık rolünün olup olmadığını belirlemek ve bu ilişkinin anlamlılığı ve düzeyini değerlendirmektir. Çalışmaya İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Eğitim Araştırma Hastanesi'ne ve belirlenen sağlıklı beslenme kliniklerine başvuran, 18 yaş ve üzeri, herhangi bir psikolojik rahatsızlığı ve hamilelik süreci olmayan, aşırı kilolu ve obez (BKİ≥ kg/m^2) katılımcılar (n=200) dahil edilmiştir. Katılımcıların kilo ile ilişkili kendilerini damgalama düzeyleri "Kilo Açısından Kendini Damgalama Ölçeği", duyguları ile bağlantılı olan sağlıksız yeme tutumları "Duygusal Yeme Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların olumsuz duygu, düşünce ve içsel deneyimleri kontrol etme veya değiştirme girişimlerinin düzeyini belirlemek amacıyla "Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde gönüllülük esas alınmış, ölçek formları yüz yüze uygulanmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 paket programı ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak çeşitli uyum indeksleri açısından analiz edilmiştir. Analizler sonucunda Duygusal Yeme Ölçeği ile Kilo Açısından Kendini Damgalama Ölçeği puanları arasında anlamlı (p<0.001) yüksek düzeyde (r=0.89) pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Başka bir ifadeyle; kilo açısından kendini damgalama arttıkça duygusal yeme davranışının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Aracılık ilişkisinin değerlendirildiği bulgulara göre genel olarak kilo ile ilişkili kendini damgalama ile duygusal yeme arasındaki ilişkide çok boyutlu yaşantısal kaçınmanın erteleme, dikkat dağıtma/bastırma ve baskılama/inkâr alt boyutlarının anlamlı aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak davranışsal kaçınma, sıkıntıdan hoşlanmama ve sıkıntıya katlanma alt boyutlarında anlamlı bir aracılık etkisi gözlenmemiştir. Bulgular ilgili literatür göz önüne alınarak tartışılmıştır.