Üniversite öğrencilerinde sosyal kaygı ve akademik başarı arasındaki ilişkide teknoloji bağımlığının aracı rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, PSİKOLOJİ , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHSEN EMİNOĞLU

Danışman: Nurhan Naz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı düzeyleri ile akademik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide teknoloji bağımlılığının aracı rolünü değerlendirmektir. Günümüzde özellikle genç bireyler arasında yaygınlaşan sosyal kaygı ve dijital teknoloji kullanımı, akademik yaşam üzerinde önemli etkiler oluşturabilmektedir. Bu doğrultuda yapılan çalışma, psikolojik ve davranışsal değişkenlerin akademik başarıya etkilerini bütüncül bir modelle ele almayı hedeflemiştir. Araştırma, 486 üniversite öğrencisinden toplanan verilerle yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sosyal Kaygı Ölçeği, Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği ve Akademik Başarı Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve PROCESS Macro programları ile analiz edilmiştir. Korelasyon analizi, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Model 4 üzerinden gerçekleştirilen aracılık analizi kapsamında bulgular elde edilmiştir. Elde edilen analiz bulguları, sosyal kaygı düzeyleri ile teknoloji bağımlılığı arasında anlamlı ve pozitif bir korelasyon olduğunu ortaya koymuştur. Buna karşın, teknoloji bağımlılığı ile akademik başarı arasında ise negatif yönlü anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Sosyal kaygının akademik performansı direkt olarak olumsuz etkilediği görülürken, teknoloji bağımlılığının bu korelasyon içinde kısmi bir aracı değişken olarak işlev gördüğü tespit edilmiştir. Bu sonuç, sosyal kaygının akademik başarı üzerindeki etkisinin sadece direkt bir yolla değil, aynı zamanda dijital kullanım alışkanlıkları aracılığıyla da dolaylı olarak ortaya çıktığını vurgulamaktadır. Demografik değişkenler açısından yapılan karşılaştırmalarda ise cinsiyet ve gelir düzeyi değişkenlerinin anlamlı farklılıklar yarattığı görülmüştür. Kadın öğrenciler sosyal kaygı ve akademik başarıda daha yüksek puanlara sahipken; erkek öğrenciler teknoloji bağımlılığı düzeyinde öne çıkmıştır. Araştırma sonuçları, öğrencilerin psikolojik durumları ve dijital alışkanlıklarının akademik başarıya etkisini ortaya koymakta ve bu doğrultuda bireysel destek, dijital farkındalık ve akademik yapılandırmaya yönelik öneriler geliştirilmesine zemin hazırlamaktadır. Özellikle yükseköğrenim kurumlarının psikolojik danışmanlık, zaman yönetimi eğitimi ve alternatif değerlendirme sistemlerine yatırım yapmaları gerektiği vurgulanmaktadır.