Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların annelerinin sosyal destek algısı ile stres ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Gelişim Üniversitesi, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK GELİŞİMİ , Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELİN ŞİT ELGİN

Danışman: Nefise Semra Erkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), bulguları bireyin yaşamının daha ilk döneminde oluşan, onun sosyal ve iletişimsel alanlarda gözle görülür yetersizlikler sergilemesi, sınırlı ve yineleyen hareket ve ilgi alanlarıyla karakterize olan nörogelişimsel bir bozukluk olarak ön plana çıkmaktadır. Çocuklar arasında en net gözlenen gelişimsel bozukluklardan biri durumundaki OSB, aynı zamanda hem çocuğun hem de ailelerin yaşamlarında da önemli değişimlerin yaşanmasına ortam hazırlamaktadır. Söz konusu değişimden en çok etkilenen gruplardan biri de OSB tanılı çocuk sahibi annelerdir. Bu araştırmanın amacı, OSB tanılı çocuk sahibi annelerin sosyal destek algısı ile stres ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Bu kapsamda bu araştırmanın örneklemini 2022 yılında danışmanlık hizmeti alan 150 OSB tanısı almış çocuk sahibi anne oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 21 Paket Programı kullanılmıştır. Verilerin dağılımı kapsamında parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde t-testi, Pearson Correlation testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Post-Hoc test istatistiklerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular; OSB tanılı çocuk sahibi annelerin sosyal destek algılarının stres ve tükenmişlik durumlarını yordadığı, başka bir deyişle sosyal destek algıları ile stres ve tükenmişlik durumları arasında anlamlı bir ilişkinin olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmada ayrıca annelerin yaş, medeni durum, eğitim durumu, sahip oldukları çocuk sayısı ve ortalama aylık gelirleri ile sosyal destek algısı, stres ve tükenmişlik durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.